عُثْمَانَ، فَلَكَ أَنْ تُجَابَ عَنْ هَذِهِ لِرَحِمِكَ مِنْهُ، فَأَيُّنَا كَانَ أَعْدَى‌ [١] لَهُ، وَ أَهْدَى‌ إِلَى‌ مَقَاتِلِهِ‌ [٢]! أَ مَنْ بَذَلَ لَهُ نُصْرَتَهُ فَاسْتَقْعَدَهُ‌ [٣] وَ اسْتَكَفَّهُ، أَمْ مَنِ اسْتَنْصَرَهُ فَتَرَاخَى‌ عَنْهُ وَ بَثَّ الْمَنُونَ‌ [٤] إِلَيْهِ، حَتَّى‌ أَتَى‌ قَدَرُهُ عَلَيْهِ).

تاريخ اسلام گواهى مى‌دهد كه نسبتى را كه معاويه به على عليه السلام داد كه در خون عثمان شركت داشته و يا دفاع لازم را از او نكرده نسبت دروغى بود كه براى فريب مردم ساخته بود و در همين راه از پيراهن خونين عثمان براى برانگيختن توده‌هاى ناآگاه بر ضد على عليه السلام بهره گرفت در حالى كه امام عليه السلام كراراً به عثمان نصيحت كرده بود كه اشتباهات خود را اصلاح كند، بيت المال را در ميان بنى‌اميّه و اطرافيانش تقسيم ننمايد و مقامات مهم اسلامى را به دست آنها نسپارد و به درد دل مردم گوش فرا دهد كه متأسفانه عثمان هرگز نپذيرفت. على عليه السلام به هنگام هجوم توده‌هاى خشمگين مردم به خانه عثمان فرزندان خود را براى دفاع از او فرستاد.

در حالى كه معاويه قدمى براى حمايت از عثمان بر نداشت با اينكه عثمان به او نامه نوشته بود و از او خواسته بود كه با لشگرى از شاميان به دفاع از او برخيزد.

جالب است بشنويد هنگامى كه معاويه بر مسند خلافت نشست، روزى به ابو الطفيل صحابى معروف گفت: تو از قاتلان عثمان نبودى؟ ابوالطفيل گفت: نه‌

[١]. «اعدى» به معناى دشمن‌تر از ريشه عداوت گرفته شده است.

[٢]. «مقاتل» جمع «مقتل» به معنى محل قتل يا موضعى از بدن كه آسيب رساندن به آن سبب قتل انسان مى‌شود.

[٣]. «فاستقعده» از مجموع قراين اين جمله استفاده مى‌شود كه ضمير فاعلى به عثمان برمى‌گردد و ضمير مفعولى به امام عليه السلام يعنى عثمان نصرت امام عليه السلام را نپذيرفت و از آن حضرت خواست كه در جاى خود بنشيند و دست از ياريش بردارد؛ ولى بعضى به عكس معنا كرده‌اند و گفته‌اند: امام عليه السلام از عثمان خواست كه بر جاى خود بنشيند و به مطالبات مردم پاسخ گويد. اين معنا بعيد به نظر مى‌رسد و اگر روى فاى تفريع در «فاستقعده» دقت شود ترجيح معناى اوّل واضح مى‌گردد.

[٤]. «بث» در اصل به معناى پراكنده ساختن است و «منون» به معناى مرگ، بنابراين «بث المنون» يعنى عوامل مرگ را فراهم ساخت.