پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٧٤ - ٢ نامهاى عجيب از معتضد عباسى
نكتهها
١. خطر منافقان
امام عليه السلام در اين نامه از خطر مهمى كه محمد بن ابىبكر و جامعه مردم مصر، بلكه همه جوامع اسلامى را تهديد مىكند؛ يعنى خطر منافقان سخن به ميان آورده و مردم را به سه گروه تقسيم مىكند: مؤمن، مشرك و منافق سپس مىفرمايد: مؤمنان هيچ خطرى براى جامعه اسلامى ندارند زيرا ايمانشان به آنها اجازه نمىدهد دست به كارى بزنند كه خطرى براى اسلام و مسلمين ايجاد كند و مشركان معاند كه به اصطلاح شمشير را از رو بستهاند خطر آنها نيز چندان مهم نيست، زيرا شناخته شدهاند و مسلمانان باايمان، مراقب توطئه هاى آنها هستند؛ اما مشكل مهم از سوى منافقان است كسانى كه در ميان اهل ايمان زندگى مىكنند و به اصطلاح شمشير را زير لباس بستهاند، سخنانى مىگويند كه خوشايند مؤمنان است و افكار و عواطف آنها را به سوى خودشان جلب و جذب مىكنند؛ اما در لحظات حساس و در هر زمان كه فرصتى به دست آورند زهر خود را مىريزند و ضربه به اسلام و مسلمين مىزنند.
گر چه آنها نفاق خود را مكتوم مىدارند و تخريب را به صورت پنهانى انجام مىدهند ولى چنان نيستند كه نتوان آنها را با دقت تشخيص داد. قرآن مجيد علائم متعدّدى براى شناخت اهل نفاق در سوره «بقره» و سوره «منافقون» بيان فرموده كه با دقت در آن مىتوان آنها را شناخت و از خطرات آنها مصون ماند.
درباره ريشههاى نفاق و برنامهريزى دقيق منافقان و نفاق در طول تاريخ و خطرات اين گروه بحثهاى مشروحى در خطبه ١٩٤ (جلد هفتم از صفحه ٦٠٦ تا ٦١٩) بيان شده است و همچنين در ذيل خطبه ٢١٠ بيان شده است.
٢. نامهاى عجيب از معتضد عباسى
از شگفتىهاى دوران عباسيان نامهاى است كه معتضد عباسى به صورت-