پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٧٣ - شرح و تفسير بيست و هشت اندرز ديگر

ششم. مى‌فرمايد: «از كسانى مباش كه پند و اندرز به آنها سودى نمى‌بخشد مگر آن زمان كه در ملامت او اصرار ورزى، چرا كه عاقلان با اندرز و آداب پند مى‌گيرند ولى چهارپايان جز با زدن اندرز نمى‌گيرند»؛ (وَ لَا تَكُونَنَّ مِمَّنْ لَا تَنْفَعُهُ الْعِظَةُ إِلَّا إِذَا بَالَغْتَ فِي إِيلَامِهِ، فَإِنَّ الْعَاقِلَ يَتَّعِظُ بِالْآدَابِ، وَ الْبَهَائِمَ لَا تَتَّعِظُ إِلَّا بِالضَّرْبِ).

اشاره به اينكه مردم دو گروهند؛ بعضى هوشيار كه با اندك موعظه و اندرز به خطاى خود پى مى‌برند. اينها انسان‌هاى واقعى‌اند؛ ولى برخى به آسانى پند نمى‌پذيرند تا زمانى كه از هر سو مورد ملامت و سرزنش و توبيخ و تحقير قرار گيرند. آنها بسان چهارپايانند كه جز با ضربات تازيانه راه صحيح را پيش نمى‌گيرند و از چموشى دست بر نمى‌دارند و آرام نمى‌شوند.

هفتم. در اين توصيه به مسأله مهم ديگرى اشاره مى‌كند: «هجوم اندوه و غم‌ها را با نيروى صبر و حسن يقين از خود دور ساز»؛ (اطْرَحْ عَنْكَ وَارِدَاتِ الْهُمُومِ بِعَزَائِمِ الصَّبْرِ وَ حُسْنِ الْيَقِينِ).

اشاره به اينكه زندگى عبارت از تلخ و شيرين‌هاست و هر زمان از سويى غم و اندوهى به انسان هجوم مى‌آورد؛ گاه در مسائل اجتماعى گاه سياسى گاه امور مادى و گاه امور خانوادگى. انسان اگر در برابر هجمه اندوه‌ها زانو بزند به زودى از پاى در مى‌آيد؛ ولى با دو نيرو مى‌توان بر آنها غلبه كرد: نخست قدرت صبر و شكيبايى است كه انسان بداند چه صبر كند چه صبر نكند اين گونه حوادث كه از اختيار او بيرون است، اگر بر اثر سهل‌انگارى و ندانم كارى دامن او را گرفته باشد، مسير خود را طى مى‌كند. اگر صبر كند در نزد خدا هم سالم است و هم مأجور و اگر شكيبايى را ترك كند باز حوادث مسير خود را طى مى‌كند بى آنكه اجر و پاداشى داشته باشد. ديگر اينكه اگر انسان به نيروى يقين مجهز باشد و به تعبير قرآن بگويد: «قُلْ لَّنْ يُصيبَنا إِلَّا ما كَتَبَ اللَّهُ لَنا؛ بگو: هيچ حادثه‌اى براى ما