پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٧١ - شرح و تفسير بيست و هشت اندرز ديگر

هر چه هست مال وارث است». [١]

يعنى مال واقعى انسان تنها دو بخش است: بخشى كه آن را مصرف مى‌كند و حدّ اقل در دنيا از آن استفاده مى‌كند و بخش ديگرى كه ذخيره آخرت و يوم المعاد مى‌سازد، بقيه اموالى خيالى هستند كه گاه در حوادث از بين مى‌روند و اگر باقى بماند نصيب وارث است.

چهارم. حضرت به نكته مهم ديگرى اشاره مى‌كند كه سزاوار است همه روز انسان به ياد آن باشد و آن اينكه مى‌فرمايد: «و اگر قرار است براى چيزى كه از دست رفته ناراحت شوى و بى‌تابى كنى پس براى هر چيزى كه به تو نرسيده نيز ناراحت باش (زيرا هر دو يكسان است)»؛ (وَ إِنْ كُنْتَ جَازِعاً عَلَى‌ مَا تَفَلَّتَ‌ [٢] مِنْ يَدَيْكَ، فَاجْزَعْ عَلَى‌ كُلِّ مَا لَمْ يَصِلْ إِلَيْكَ).

بسيارند افرادى كه اگر مال و مقامى كه داشتند از دست رفت، ناله و فرياد سر مى‌دهند روزها و گاه ماه‌ها و سال‌ها دريغ و حسرت مى‌خورند؛ اما نسبت به اموال و مقامى كه به آنها هرگز نرسيده چنان ديدى را ندارند. در حالى كه اگر دقت كنند هر دو شبيه هم است؛ مقدر بوده مال و مقامى يك يا چند سال در اختيار من باشد و بعد از آن به حسب اسباب ظاهرى يا ماوراى طبيعى براى من تقدير نشده بوده است. چه فرق مى‌كند بين بقا و حدوث؛ هر گاه در حدوث مقدر نبوده جزع نمى‌كنم چرا در بقاى نيز چنين نباشد؟ البته گاه انسان خيال مى‌كند كه مى‌بايست بيش از آن مدت در اختيارش بود؛ ولى بر حسب عالم اسباب خيال باطلى بوده و تأسف بر آن همانند تأسف كسى است كه در خواب مال و مقامى را مى‌بيند و هنگامى كه بيدار مى‌شود به خاطر از دست رفتنش جزع و فزع مى‌كند.

پنجم. اين توصيه نيز به نكته مهم ديگرى اشاره كرده مى‌فرمايد: «با آنچه در

[١]. بحارالانوار، ج ٧٠، ص ١٣٨، ح ٦.

[٢]. «تفلت» از ريشه «فلت» بر وزن «فقر» در اصل به معناى خلاص شدن و نيز به معناى امورى است كه ناگهانى و بدون تأمل از انسان صادر مى‌شود نيز اطلاق مى‌گردد.