پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٩٣ - شرح و تفسير درهاى توبه و دعا به روى تو گشوده است

امام عليه السلام در پاسخ اين سؤال به چهار نكته اشاره مى‌كند:

نخست اينكه گاه مى‌شود كه نيّت دعا كننده آلوده است و از قلب پاك و شستشو يافته از گناه سر نزده است؛ مى‌فرمايد: «و هرگز نبايد تأخير اجابت دعا تو را مأيوس كند، زيرا بخشش پروردگار به اندازه نيّت (بندگان) است»؛ (فَلَا يُقَنِّطَنَّكَ إِبْطَاءُ إِجَابَتِهِ، فَإِنَّ الْعَطِيَّةَ عَلَى‌ قَدْرِ النِّيَّةِ).

در حديث بالا كه از كتاب كافى نقل شد نيز خوانديم كه دعايى به اجابت مى‌رسد كه از سينه پاك و قلب پرهيزكار برخيزد، بنابراين اگر بخشى از دعا به اجابت رسد و بخشى نرسد معلول آلودگى نيّت بوده است و رواياتى كه مى‌گويد يكى از شرايط استجابت دعا توبه از گناه است نيز به همين معنا اشاره دارد.

حضرت به دومين مانع اشاره كرده و مى‌فرمايد: «گاه مى‌شود كه اجابت دعا به تأخير مى‌افتد تا اجر و پاداش درخواست كننده بيشتر گردد و عطاى آرزومندان را فزون‌تر كند»؛ (وَ رُبَّمَا أُخِّرَتْ عَنْكَ الْإِجَابَةُ، لِيَكُونَ ذَلِكَ أَعْظَمَ لِأَجْرِ السَّائِلِ، وَ أَجْزَلَ لِعَطَاءِ الْآمِلِ).

به بيان ديگر خداوند اجابت دعاى بنده‌اش را به تأخير مى‌اندازد تا بيشتر بر در خانه او باشد و نتيجه فزون‌ترى نصيب او گردد و اين نتيجه علاقه‌اى است كه خدا به او دارد.

آن گاه درباره سومين مانع چنين مى‌فرمايد: «گاه مى‌شود چيزى را از خدا مى‌خواهى و به تو داده نمى‌شود در حالى كه بهتر از آن در كوتاه مدت يا دراز مدت به تو داده خواهد شد يا آن را به چيزى كه براى تو بهتر از آن است تبديل مى‌كند»؛ (وَ رُبَّمَا سَأَلْتَ الشَّيْ‌ءَ فَلَا تُؤْتَاهُ، وَ أُوتِيتَ خَيْراً مِنْهُ عَاجِلًا أَوْ آجِلًا).

اشاره به اينكه گاه چيز كوچكى از خدا مى‌خواهى و خداوند به مقتضاى عظمتش و گستردگى رحمتش آن را به تو نمى‌دهد و از آن برتر را زود يا دير در اختيار تو مى‌گذارد؛ مانند كسى كه به سراغ شخص كريمى مى‌رود و از او