پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٢٣ - شرح و تفسير
است، هر چند احكام ديگرى از قبيل مستحبات و مكروهات و احكام وضعيه نيز دارد.
جمله «لَا أُجَاوِزُ ذَلِكَ بِكَ إِلَى غَيْرِهِ» اشاره به اين است كه من تمام حقايق دين را خالى از هر گونه خطا و اشتباه در قرآن مىبينم، لذا تو را به سراغ راههاى مشكوك در عقايد و احكام نمىفرستم، زيرا مىدانيم در صدر اسلام بر اثر نفوذ افكار التقاطى بسيارى از مسلمانان جذب مذاهب باطل در اصول و فروع شدند؛ افكار التقاطى را چسبيدند و آيات قرآن را مطابق خواستههاى خود تفسير به رأى كردند و در احكام اسلام به سراغ قياس و استحسان و اجتهادات ظنى كه هيچ كدام پايه محكمى نداشت رفتند و در مسائل فرعى گرفتار اشتباهات و بدعتهايى شدند و جملههاى بعد از اين جمله شاهد و گواه اين معناست.
آن گاه امام عليه السلام به نكته ديگرى اشاره مىكند و مىفرمايد: «سپس از اين ترسيدم كه آنچه بر مردم بر اثر پيروى هوا و هوس و عقايد باطل مشتبه شده و در آن اختلاف نمودهاند، بر تو نيز مشتبه گردد به همين دليل روشن ساختن اين قسمت را بر خود لازم دانستم، هر چند مايل نبودم آن (شبهات) را آشكارا بيان كنم ولى ذكر آنها نزد من محبوبتر از آن بود كه تو را تسليم امرى سازم كه از هلاكت آن ايمن نباشم»؛ (ثُمَّ أَشْفَقْتُ [١] أَنْ يَلْتَبِسَ عَلَيْكَ مَا اخْتَلَفَ النَّاسُ فِيهِ مِنْ أَهْوَائِهِمْ وَ آرَائِهِمْ مِثْلَ الَّذِي الْتَبَسَ عَلَيْهِمْ، فَكَانَ إِحْكَامُ ذَلِكَ عَلَى مَا كَرِهْتُ مِنْ تَنْبِيهِكَ لَهُ أَحَبَّ إِلَيَّ مِنْ إِسْلَامِكَ إِلَى أَمْرٍ لَا آمَنُ عَلَيْكَ بِهِ الْهَلَكَةَ).
[١]. «شفقة» در اين گونه موارد معمولًا مرادف با خوف شمرده مىشود در حالى كه به گفته بعضى از ادبا معناى اصلى آن توجّه به چيزى است آميخته به ترس يا به تعبير ديگر خوف و ترسى است كه با محبّت و احترام و اميد آميخته باشد، زيرا در اصل از ريشه شفق كه به معناى روشنايى روز آميخته به تاريكى شب گرفته شده است. منتها هر گاه اين واژه با «من» متعدى شود جنبه خوف در آن غلبه دارد (مانند عبارت بالا) و هر گاه با «فى» و «على» متعدى شود، خوف در آن غلبه دارد. مثل اينكه انسان به دوستش بگويد: انا مشفق عليك يعنى من از سرانجام كار تو بيمناكم.