پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٣٠ - شرح و تفسير آتش فتنه را با مدارا خاموش كن

در اين امور شريك هستيم و سعى كن كه حسن ظن من به تو پايدار بماند و نظرم درباره (شايستگى‌هاى تو براى امر حكومت) دگرگون نشود و السلام.

شرح و تفسير آتش فتنه را با مدارا خاموش كن‌

هنگامى كه طلحه و زبير به اتفاق عايشه با گروهى از ماجراجويان فاسد وارد بصره شدند و در آنجا پرچم مخالفت بر ضد امير مؤمنان على عليه السلام را برافراشتند، بصريان از آنان استقبال كرده و لشكر عظيمى را براى جنگ با امير مؤمنان عليه السلام برپا كردند. فتنه عظيمى را برپا نمودند و سرانجام شكست خوردند و متلاشى شدند و شايد انتظار داشتند كه امام عليه السلام بعد از پيروزيش دستور قتل گروهى از آنان را صادر كند؛ ولى امام عليه السلام با آنها از در محبّت وارد شد همان كارى كه پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله بعد از فتح مكّه كرد و همين باعث شد كه آرامش كامل به بصره باز گردد.

امام عليه السلام در آغاز اين نامه كه به فرماندار بصره، ابن عباس، نگاشته است به همين معنا اشاره كرده و مى‌فرمايد: «بدان بصره محل نزول ابليس و كشتزار فتنه‌هاست. به همين دليل با اهل آن به نيكى رفتار كن و گره ترس و وحشت را از دل‌هاى آنها بگشا (تا آتش فتنه خاموش شود و آنها شرمنده گردند و احساس امنيت كنند)»؛ (وَ اعْلَمْ أَنَّ الْبَصْرَةَ مَهْبِطُ إِبْلِيسَ، وَ مَغْرِسُ‌ [١] الْفِتَنِ، فَحَادِثْ‌ [٢] أَهْلَهَا بِالْإِحْسَانِ إِلَيْهِمْ، وَ احْلُلْ عُقْدَةَ الْخَوْفِ عَنْ قُلُوبِهِمْ).

اينكه مى‌فرمايد: بصره مهبط و جايگاه فرود ابليس و محل رويش فتنه‌هاست، اشاره به اين است كه آنجا اقوام گوناگونى زندگى مى‌كنند كه هم نسبت به يكدگر مشكل دارند و هم نسبت به بيرون اين سرزمين و شايد به همين دليل،

[١]. «مغرس» در اصل به معناى محل غرس درختان است. سپس به محل پيدايش هر امرى اطلاق شده است.

[٢]. «حادث» صيغه امر از «محادثه» است و به معناى مراقبت و بررسى و زدودن زنگار است؛ يعنى زنگار كينه‌ها را از قلبشان بدين وسيله بزدا.