پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٣٢ - شرح و تفسير آتش فتنه را با مدارا خاموش كن

آن گاه امام عليه السلام صفاتى براى طايفه بنى‌تميم ذكر مى‌كند كه دليل بر شايستگى آنها براى عفو و گذشت و نيكى كردن است.

در نخستين صفت مى‌فرمايد: «طايفه بنى‌تميم كسانى هستند كه هر گاه رييس نيرومندى از آنها غايب گردد (و از دنيا برود) مرد نيرومند ديگرى در ميان آنها ظاهر مى‌شود»؛ (وَ إِنَّ بَنِي تَمِيمٍ لَمْ يَغِبْ لَهُمْ نَجْمٌ إِلَّا طَلَعَ لَهُمْ آخَرُ).

تعبير به نجم (ستاره) اشاره به اين است كه آنها هميشه داراى شخصيت‌هاى برجسته‌اى بودند كه اگر يكى از آنها از بين مى‌رفته، ديگرى جاى او را مى‌گرفته و به سبب همين، مردان مدير و مدبّر هميشه در ميان قبايل عرب درخشيده‌اند.

در دومين وصف آنها به شجاعتشان اشاره كرده و مى‌فرمايد: «و نه در عصر جاهليّت و نه در عصر اسلام كسى در نبرد بر آنان پيشى نمى‌گرفت»؛ (وَ إِنَّهُمْ لَمْ يُسْبَقُوا بِوَغْمٍ‌ [١] فِي جَاهِلِيَّةٍ وَ لَا إِسْلَامٍ).

با توجّه به اينكه «وغم» در لغت هم به معناى جنگ تفسير شده و هم به معناى حقد و حسد، اين احتمال در تفسير جمله بالا داده شده است كه آنها جمعيتّى انتقام‌جوى كينه‌توزند و اگر كسى مزاحم آنان شود سخت در مقابل او مى‌ايستند و فتنه برپا مى‌كنند؛ ولى با توجّه به اينكه امام عليه السلام در اين چند جمله در مقام مدح آنهاست اين تفسير به نظر درست نمى‌رسد.

در سومين و آخرين وصف مى‌فرمايد: « (اضافه بر اينها) آنها با ما پيوند خويشاوندى نزديك و قرابت خاص دارند كه ما نزد خداوند بوسيله صله رحم نسبت به آنها مأجور خواهيم بود و با قطع آن مؤاخذه خواهيم شد»؛ (وَ إِنَّ لَهُمْ بِنَا رَحِماً مَاسَّةً [٢]، وَ قَرَابَةً خَاصَّةً، نَحْنُ مَأْجُورُونَ عَلَى‌ صِلَتِهَا، وَ مَأْزُورُونَ‌ [٣] عَلَى‌ قَطِيعَتِهَا).

مفسران نهج‌البلاغه دليل اين خويشاوندى را اين مى‌دانند كه بنى تميم و بنى هاشم‌

[١]. «وغم» اين واژه هم به معناى جنگ آمده و هم به معناى كينه.

[٢]. «ماسّة» در اينجا به معناى نزديك و قريب است از ريشه «مسّ» به معناى تماس گرفته شده است.

[٣]. «مازورون» به معناى گناه‌كاران از ماده «وزر» به معناى گناه گرفته شده است.