بيان منظور از درجات. مقامات و درجات بهشتى و يا منظور مراتب كمال است كه تشبيه معقول به محسوس است تخوم در صحاح است كه تخم بر وزن فلس انتهاى حد قريه يا زمين و جمع آن تخوم است. و از اين حديث استفاده مى‌شود ارتفاع و وسعت بهشت خيلى بيشتر از فاصله اعماق تا نهايت عرش است (كه بچنين شخصى اين درجات را ميدهند) و اين مطلب با آن آيه كه عرض بهشت و وسعت آن را مانند وسعت آسمان و زمين بيان كرده منافات ندارد.

البته در تفسير اين آيه وجوهى گفته شده كه بعضى از آنها براى بيان عدم منافات بهتر و روشن‌تر است.

١٣- كافى از محمد بن يحيى ... از يونس بن يعقوب كه گفت حضرت صادق ٧ بمن دستور داد كه مفضل بن عمر را به‌بينم و او را در باره فوت اسماعيل فرزند حضرت صادق تسليت بگويم و فرمود بمفضل سلام برسان و باو بگو كه فوت اسماعيل مصيبتى بود براى ما و ما صبر كرديم تو هم مانند ما صبر كن. ما چيزى را اراده كرده بوديم و خداوند چيز ديگرى اراده كرد و ما در برابر امر خدا تسليم هستيم.

توضيح. ظاهرا" منظور از مفضل همان مفضل بن عمر كه از خواص اصحاب حضرت صادق و از دوستان آن حضرت بوده باشد و اسماعيل هم فرزند بزرگ حضرت بود كه مردم تصور ميكردند پس از حضرت مقام و منصب امامت باو خواهد رسيد و چون اسماعيل در زمان حيات حضرت فوت كرد معلوم شد كه مطلب چنان نبوده است و همين است منظور نظر حضرت كه فرمود ما چيزى را ميخواستيم ولى خداوند متعال چيز ديگرى را اراده كرده بود يعنى بحسب ظاهر ما چنين خيال ميكرديم. و يا منظور حضرت تصور و نظر شيعيان و دوستان بود كه حضرت خودش را هم داخل شيعيان و دوستان نموده از باب مماشاه و تغليب كه فرمود ما يعنى اكثر و بيشتر ما شيعيان چنين تصور ميكرديم گر چه خود حضرت حقيقت و واقعيت را ميدانست. و اين بيان ميفهماند كه لازم است و بايد انسان تسليم قضاء الهى باشد و بآن راضى و خشنود باشد. و بعضا"" گفته‌اند كه مقصود حضرت اين است كه ما طول عمر و بقاء اسماعيل را ميخواستيم ولى خداوند مرگ او را خواست. و بعيدتر از اين وجه مطلبى است كه گفته شده كه چون فرزند مفضل فوت كرده بود حضرت صادق يونس را فرستاد كه مفضل را تسليت دهد از راه يادآورى فوت اسماعيل يعنى حضرت فرموده. بگو بمفضل همان طورى كه ما در مرگ اسماعيل صبر كرديم تو هم در مرگ فرزندت صبر كن.

١٤- كافى از على بن ابراهيم ... از ابى حمزه ثمالى از حضرت صادق ٧‌