هر انسانى است بذى حق و خيانت ننمودن در امانات مردم چه انسان نيكوكار و مؤمن و چه انسان فاجر و نيز لفظ فاجر شامل كفار هم مى‌شود كه خلاصه معناى حديث اين است كه خيانت در امانت كافران هم جائز نيست بلكه اگر كسى از كافرى طلب داشته و بر او حقى داشته باشد بعنوان تقاص و برداشتن حق خود نيز در امانت و سپرده آنان نميتواند تصرف كند. البته علماء در استيفاء حق شخصى و تقاص حق و مال خود از سپرده و امانت در صورت تحقق بقيه شرائط اختلاف نظر دارند مرحوم شيخ طوسى در استبصار و اكثر علماء متاخر جائزه دانسته‌اند و تجويز كرده‌اند كه از امانت و سپرده بعنوان تقاص حق برداشت ميتوان كرد البته كراهت دارد ولى حرام نيست و در كتاب نهايه مرحوم شيخ فتواى بحرمت داده و همچنين عده از علماء. اخبار و مدارك اين حكم مختلف است كه تحقيق آن در محل مناسب خود خواهد آمد. و همچنين اخبار لزوم و وجوب اداء امانت و سپرده بطور عموم چه بافراد و نيك و چه بد و فاجر حتى دادن امانت و سپرده بقاتل على ٧ بعدا» ذكر خواهد شد.

(در جلد ٧٥ بحار ص ١١٣- ١١٧ ٢- كافى محمد بن يحيى ... از حضرت صادق ٧ كه فرمود لا تغترّوا بصلوتهم و لا بصيامهم فان الرجل ربما لهج بالصلاة و الصوم حتى لو تركه استوحش و لكن اختبروهم عند صدق الحديث و اداء الامانة.

گول روزه و نماز اينها را نخوريد چه بسا ممكن است كه باينها عادت كرده باشد بطورى كه اگر ترك كند ناراحت و وحشت‌زده مى‌شود اگر ميخواهيد اين مردم را آزمايش كنيد در مورد راستگوئى و اداء امانات آنان را امتحان نمائيد.

بيان جوهرى گويد اغترّ بالشي‌ء خدع به و قال اللهج بالشي‌ء الولوع ...

اغترار بچيزى يعنى گول خوردن بآن چيز و لهج يعنى حرص نمودن بچيزى و لهج با كسر وسط يعنى وادار بچيزى شدن و مواظبت نمودن بر آن و خلاصه معناى حديث اينست كه نماز و روزه زياد راه آزمايش و پى‌بردن بشايستگى انسان و ترس و خوف از خدا نيست چون اين اعمال از كارهاى ظاهرى و آشكار است كه انسان ناچار آنها را انجام خواهد داد يا از جهت خوف و ترس و يا از جهت طمع در ثواب يا از لحاظ خودنمائى و بانگيزه ريا مخصوصا نسبت باشخاصى كه مشهور بصلاح و پاكى هستند كه اين اعمال را انجام ميدهند نه از روى خلوص تا اينكه باين كارها عادت ميكنند و غالبا داعى و غرضى در ترك اينها ندارند و انگيزه‌هاى دنيائى هم در مورد اين قبيل كارها زياد است بر خلاف راستگوئى و اداء امانات چون اينها از كارهاى نهان است و مردم كمتر بدروغ در گفتار و خيانت در امانت‌