ترجمه بحار الانوار (قسمت سوم از جلد پانزدهم) - موسوي همداني، ابوالحسن - الصفحة ٣١٥ - اخبار اين باب

اخبار اين باب‌

١- كافى. از على بن ابراهيم از پدرش از توكلى از سكونى از حضرت صادق ٧ كه امير مؤمنان ٧ ميفرمود.

نه بالتفكر قلبك. و جاف عن الليل جنبك. و اتق اللَّه ربك.

با فكر و انديشه دل خود را بيدار كن. شب‌ها پهلوى خود را از بستر تهى كن. و از اللَّه كه پروردگار تو است بپرهيز.

بيان. تنبيه يعنى بيدار شدن از خواب و از غفلت. و در قاموس است.

نبه بضم نون يعنى زيركى و بلند شدن از خواب و انبهته- نبهته- فتنبه و انتبه. و هذا منبهه على كذا.

يعنى توجه داده شده بر فلان مطلب و لفلان.

يعنى متوجه بارزش فلانى شده و او را بالا برد. و ما نبه له يعنى فطانت نداشت و متوجه نشد. و اسم مصدر مى‌شود نبه .. و تفكر يعنى بكار بردن فكر در چيزى كه فهميدن او موجب تقويت ايمان و يقين و زهد در دنيا و ميل بآخرت گردد.

و غزالى گفته. حقيقت تفكر اين است كه از يك مقدمات روشن و ارزيابى آنها به يك مطلب غير بديهى كه خيلى آشكار نيست انسان برسد مثلا فكر كند كه آخرت باقى و جاودانى است و دنيا فانى و نماندنى است كه در اين صورت باين حقيقت ميرسد كه پس بنا بر اين آخرت بهتر از دنيا است و اين باعث مى‌شود كه عمل خود را براى آخرت قرار دهد پس تفكر سبب چنين علمى شده است و اين علم حالتى نفسانى و روحى كه همان توجه بآخرت است و اين حالت ايجاب مى‌كند كه براى آخرت عمل كند و همين طور ... بنا بر اين تفكر موجب روشنائى دل و بيرون آمدن از حالت غفلت است و ريشه و اساس همه خوبيها و موفقيتها است محقق طوسى قدس سره چنين گفته. تفكر يعنى سير و حركت روح و درون است از مقدمات بطرف اهداف و مقاصد كه با واژه نظر قريب المعنى است. و هيچ كس از نقص به كمال نميرسد مگر از همين راه سير باطن. و اين مقدمات را از آفاق (موجودات زمينى و آسمانى) يعنى آيات آفاقى و از انفس (ويژه‌گيهاى وجود خويش) يعنى آيات انفسى بايد گرفت.

مثلا در اجزات و ذرات اين جهان تفكر و انديشه نمايد و همچنين در كرات آسمانى و ستارگان و حركات آنها و در مقدار و حجم آنها و اختلافات و نزديكى و دورى آنها و تاثيرات و تغييرات آنها در پرورش موجودات زمينى و همچنين در اوضاع مختلف كره زمين‌