و اين توجيه و بيان كه از روايت شد نديدم كسى قبل از من گفته باشد گرچه از عنايات و فضل الهى كه مالك فيض است بيشتر آن مطالبى كه در اين كتاب در شرح احاديث گفته‌ام همين طور است (از فيوضات و الهامات الهى است و از ديگرى نگرفته‌ام).

٨٣- كافى. از محمد بن يحيى ... از جعفر بن ابراهيم كه گفت شنيدم از امام ششم ٧ كه فرمود. رسول خدا ٦ ميفرمود.

من راى موضع كلامه من عمله قل كلامه الا فيما يعنيه.

كسى كه موضع سخن خود را از كارهايش بداند و ببيند سخنش كم خواهد بود جز در مواردى كه مفيد بحالش باشد.

ايضاح. مقصود اين است كه متوجه باشد كه عمل زبان و سخن گفتن از اعمال سائر اعضاء بيشتر است. و يا مقصود اينكه بداند كه سخن گفتن هم جزء اعمال محسوب مى‌شود و در مقابل آن كيفر و پاداشى دارد. و شايد معناى اول بهتر باشد. و ممكن است كه هر دو معنا در اين جمله باشد يعنى متوجه هر دو قسمت باشد.

٨٤- كافى. از ابو على اشعرى ... از منصور بن يونس از حضرت صادق ٧ كه فرمود. در حكمت و اندرزهاى آل داود چنين آمده.

على العاقل ان يكون عارفا بزمانه مقبلا على شانه حافظا للسانه.

براى شخص عاقل و خردمند لازم است كه نسبت بزمان خود شناخت داشته و مشغول بخود و كار خود و نگهدارنده زبان خود باشد.

بيان. منظور از حكم آل داود كتاب مقدس زبور است و يا اعم از زبور و آنچه كه بعنوان حكمت و موعظه از حضرت داود و خاندانش صادر شده است. شناخت زمان يعنى شناختن اهل زمان تا دوست را از دشمن و گمراه‌كنندگان را از ارشادگران بشناسد و بفهمد كه از چه كسى بايد متابعت و پيروى و از چه كسى بايد مفارقت و دورى كرد. كه در امور دنيوى و دينى خود گول و فريب نخورد و موارد تقيه و معاشرت و كناره‌گيرى- دوستى و دشمنى را كاملا تشخيص دهد. و در حديث آمده العالم بزمانه لا تهجم عليه اللوابس.

كسى كه داناى باوضاع و احوال زمان خود باشد پيشنهادات فريبكاران او را گول نميزند. و در حديث ديگر آمده كه مؤمن بايد اهل زمان را بشناسد و از اطمينان كامل به موثق ترين افراد برحذر باشد. و در توصيه امير مؤمنان بامام حسن عليهما السّلام آمده كه اى فرزند چاره نيست و بر عاقل لازم است كه در كار خود دقت نمايد. بنا بر اين بايد زبانش را حفظ نموده و اهل زمان و مردم را خوب بشناسد.