بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ٢٩٠ - استنتاج

آخرت سفر خواهد كرد.

استنتاج‌

حيات مادى دنيا بر چه اصلى استوار است؟

اصل بقا و جاودانگى؟ اصل فنا و ناپايدارى؟

پاسخ اين پرسش از ديدگاه‌هاى مختلفى قابل بررسى و تحقيق است، ولى ديدگاهى كه بتواند با حكايت استنتاج ما قابل انطباق باشد، ديدگاهى است كه حيات مادى دنيا را بر اصل فنا و ناپيدارى ترسيم نموده است. اين اصل را نه تنها تاريخ زندگى گذشتگان، بلكه محسوسات و ملموسات زندگى روزمره ما نيز تجربه مى‌كند، مگرنه اين است كه مرگ‌وميرهاى بعد از حيات، غيبت‌هاى بعد از ظهور، خرابى‌هاى بعد از آبادانى و ... گوياى اين حقيقت است كه:

كُلُّ مَنْ عَلَيْها فانٍ* وَ يَبْقى‌ وَجْهُ رَبِّكَ ذُو الْجَلالِ وَ الْإِكْرامِ‌[١]

«تمام كسانى كه روى آن- زمين- هستند فانى مى‌شوند، و تنها ذات ذوالجلال و گرامى پروردگارت باقى مى‌ماند.»

... كُلُّ شَيْ‌ءٍ هالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُ ...؛[٢] «همه‌چيز جز ذات پاك او فانى مى‌شود.»

[١] - الرحمان: ٢٦ و ٢٧

[٢] - قصص: ٨٨