بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ١٧٧ - استنتاج

غلام لبريز از اشك شد؛ به‌طورى‌كه خواجه و محل خود را فراموش كرد، دست و پايش از حركت بازماند و زلزله‌اى در روح و روان او پديد آمد؛ زيرا غلام مى‌ديد كه از آسمان چشمه‌اى فرو مى‌ريزد و مشك او حجابى است بر آن فيض الهى.

پيغمبر صلّى اللّه عليه و اله براى رعايت مصلحت، آن غلام را از عالم بى‌خودى به خود آورد.

غلام دست‌هاى پيغمبر صلّى اللّه عليه و اله را به صورت خود گذاشت و عاشقانه بوسيد.

حضرت دست مبارك خود را به صورت غلام كشيد و چهره سياه او سفيد شد! غلام با مشك آبش به طرف خواجه خود حركت كرد.

خواجه غلامش را از دور ديد اما او را نشناخت و سخت متحيّر شد و از شدت تحير مردم روستا را صدا كرد و گفت: اين مشك و شتر مال من است اما آن غلام سياه من چه شد و كجا رفت؟ غلام كه در حضور خواجه‌اش بود، خواجه از وى پرسيد: تو كيستى؟ غلام مرا چه كردى؟ آيا او را كشتى؟!

غلام پاسخ داد: من غلام تو هستم، دست فضل الهى چهره‌ام را سفيد كرد.

خواجه گفت: اى مردك، چه مى‌گويى؟! اين‌را بدان كه از دستم نجات نخواهى يافت مگر اينكه راستش را بگويى.

غلام وقتى ديد كه خواجه او را بجا نمى‌آورد و حرفش را باور نمى‌كند، مجبور شد گذشته‌هايش را كه با خواجه بوده مرور كند و خطاب به او گفت:

استنتاج‌

معجزه، از ماده «عجز»، كار خارق‌العاده‌اى است كه مردم عادى از انجام آن‌