بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ٤٠ - استنتاج

مردم ظاهرنگر هم فريب رنگ و روى ظاهرش را خوردند و گمان كردند كه فرعون خداى آنان است، لذا در مقابلش سجده مى‌كردند و فرعون هم از اينكه توانست مردم را مثل خودش خر كند خرسند بود.

فرعون كه در واقع، فقير و نيازمند يك جو ديانت و بندگى بود، از بندگى مردم در برابرش سرمست غرور و تكبر شده بود.

فرعون غافل بود از اينكه قدرت و مال چون مارى زهرآگين است ولى فريب سجده‌هاى خلق را خوردن همچون اژدهاست.

اين نكته كه مولانا مال را تشبيه به مار زهرآگين كرده ولى روحيه تملّق‌پذيرى را همچون اژدها مى‌داند، از نكات بسيار ارزنده و آموزنده مكتب مثنوى است؛ زيرا روحيه تملق‌پذيرى و قبول تعظيم و تكريم رياكارانه انسان‌هاى چاپلوس، باور كاذبى در آنان به وجود مى‌آورد كه فكر كنند تافته‌اى جدا بافته‌اند و چند سروگردن از همگان بالاتراند. سقوط كامل چنين انسان‌هايى زمانى آغاز مى‌شود كه اين باورهاى كاذب به مرحله‌اى برسد كه خود را شريك در خلقت و تدبير امور جهان بدانند و شانه به شانه آفريدگار جهان بسايند. و اين اژدهايى است كه قابل مقايسه با مال دنيا نيست.

لذا مولانا فرعون و فرعونيان همه اعصار را مورد خطاب قرار داده، مى‌گويد:

شما تظاهر به قدرت، علم، تقوى، ديانت و ... نكنيد، شما در واقع شغالى هستيد كه پوستين شير پوشيده‌ايد و يا تظاهر به طاووس بودن مى‌كنيد.

طشت رسوايى شما زمانى از بام مى‌افتد كه در ميان طاووسان قرار بگيريد و بخواهيد مانند آنان جلوه‌گرى كنيد.