بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ٢٥٥ - استنتاج

و بصير و نور و ظلمت) در موضوعى واحد ممكن نيست.

*** مولانا در اين حكايت كوچك، كه داراى نكات بسيار ارزنده عرفانى است، چنين نتيجه مى‌گيرد كه: وقتى به امر حضرت سليمان باد براى پاسخگويى به شكايت پشه در محضر سليمان حاضر شد، پشه بلافاصله فرار را بر قرار ترجيح داد.

سليمان ٧ به پشه گفت: كجا مى‌روى؟ بايست تا ميان شما قضاوت كنم.

پشه در پاسخ به حضرت سليمان گفت: شاها! مرگ من از وجود باد است و روزگارم را دود وجود باد سياه كرده است.

اى سالك طريقت و اى طالب حقيقت، آنچه در خصوص پشه و باد گفتيم كنايتى بود براى تقريب فهم به حقيقتى، و آن اينكه: وقتى سالك توانست در گستره روح خداجوى خويش نسيم رأفت و رحمت الهى را به جريان درآورد، پشه انانيت وجود او به زباله‌دانى «لا» و نابودى سرنگون مى‌شود.

گرچه وزش اين نسيم الهى پيام‌آور حيات جاويد براى سالك است ولى اين را فراموش نكن كه اين بقا زاينده فناى آن «من» موهوم سالك است.

آن سايه‌هاى «من» كه جوياى نور معرفت هستند، با تابش آن نور موجوديت خود را از دست مى‌دهند؛ زيرا تقابل سايه و نور از نوع تقابل ضدين است، تا در خانه دل سالك ظلمت «من» وجود دارد، نور معرفت آن خانه را روشن نمى‌سازد.