بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ٤٥٠ - استنتاج

استنتاج‌

فَأَرْسَلْنا عَلَيْهِمُ الطُّوفانَ وَ الْجَرادَ وَ الْقُمَّلَ وَ الضَّفادِعَ وَ الدَّمَ آياتٍ مُفَصَّلاتٍ فَاسْتَكْبَرُوا وَ كانُوا قَوْماً مُجْرِمِينَ‌[١]

«سپس توفان و ملخ و آفت گياهى و قورباغه‌ها و خون را كه نشانه‌هايى از هم جدا بودند- به‌عنوان عذاب- بر آنها فرستاديم- ولى باز بيدار نشدند- و تكبر ورزيدند و جمعيت گنهكارى بودند.»

اين آيه بخشى از عذاب‌هايى را كه خداوند بر قوم فرعون نازل كرده، بيان مى‌كند.

قوم فرعون كه در تاريخ از آنان به‌عنوان قبطيان ياد شده، بوميان سرزمين مصر بودند كه تحت حمايت فرعون قرار داشتند و از همه امكانات رفاهى زندگى بهره‌مند بودند.

در مقابل آنان، سبطيان؛ يعنى مهاجران بنى اسرائيل بودند كه به صورت بردگان و غلامان و كنيزان در چنگال قبطيان گرفتار بودند. قبطيان كه به شدّت با حضرت موسى ٧ و دينش مخالفت مى‌كردند، بارها مورد عذاب خداوند قرار گرفتند.

آيه فوق پنج نوع عذاب را بيان كرده كه قوم فرعون بدان گرفتار شد و اين تناوب بلا به خاطر اين بود كه هربار گرفتار عذابى مى‌شدند دست به دامن موسى مى‌زدند تا از خدايش بخواهد آنان را نجات دهد ولى پس از اجابت درخواست آنان، مجددا سر به مخالفت برمى‌داشتند. توفان، ملخ، آفت گياهى، قورباغه و خون، از جمله بلاهايى بودند كه يكى پس از ديگرى بر اين قوم سركش نازل شد و شرح هريك از اين بلاها در روايات و كتاب‌هاى تفاسير آمده است. ما جهت رعايت اختصار تنها به عذاب «خون» كه مربوط به حكايت ما و منظور نظر استنتاج ما است مى‌پردازيم:

از عذاب‌هايى كه قبطيان بدان گرفتار آمدند و آيه فوق بدان اشاره دارد «الدّم»؛ يعنى خون بود. در اينكه منظور از «خون» چيست؟ تقريبا همه مفسّران بر اين قول‌

[١] - اعراف: ١٣٣