بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ٢٦٦ - استنتاج

مطلوب، به موقع و در جايش اعمال كرد، نه‌تنها از صفات نكوهيده بشمار نمى‌رود بلكه بسيار پسنديده و بعضا از ملزومات زندگى جهت استمرار حيات به حساب مى‌آيد. بنابراين، در تقسيم‌بندى «خشم» مى‌توان خشم را به دو قسمت كلّى تقسيم كرد: «خشم پسنديده» و «خشم ناپسند».

خشم پسنديده، خشمى است كه براى دفع زيان و جلب منفعت اعمال مى‌شود؛ چنانكه قرآن به پيغمبر صلّى اللّه عليه و اله و مؤمنان دستور داده است با كفارى كه خطر بالقوه براى شما است، برخوردى خشم‌آلود و سختگيرانه داشته باشيد:

مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَ الَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَماءُ بَيْنَهُمْ ...[١]

«محمد فرستاده خدا و همراهانش بر كافران بسيار سختگير و با يكديگر بسيار مهربانند.»

يا أَيُّهَا النَّبِيُّ جاهِدِ الْكُفَّارَ وَ الْمُنافِقِينَ وَ اغْلُظْ عَلَيْهِمْ ...[٢]

«اى پيامبر، با كفار و منافقان به كار و زار بپرداز و بر آنها سخت گير.»

همچنانكه در دو آيه فوق ملاحظه شد، پيغمبر صلّى اللّه عليه و اله و همراهانش مجازند براى دفع شرّ دشمنان و حفظ منافع جامعه اسلامى از سخت‌گيرى شديد «شدت» و «غلظت» كه از آثار خشم و غضب است استفاده نمايند.

پسنديده‌ترين و مقدس‌ترين خشم، خشم خدا است؛ چنانكه قرآن در آيات زيادى خشم و غضب را يكى از صفات حضرت حق مى‌داند و مى‌فرمايد:

كُلُوا مِنْ طَيِّباتِ ما رَزَقْناكُمْ وَ لا تَطْغَوْا فِيهِ فَيَحِلَّ عَلَيْكُمْ غَضَبِي وَ مَنْ يَحْلِلْ عَلَيْهِ غَضَبِي فَقَدْ هَوى‌[٣]

«بخوريد از روزى‌هاى پاكيزه‌اى كه به شما داديم، ولى در آن طغيان نكنيد كه غضب من بر شما وارد خواهد شد و هركس غضبم بر او وارد شود سقوط خواهد كرد.»

[١] - فتح: ٢٩

[٢] - تحريم: ٩

[٣] - طه: ٨١