بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ٣٩٨ - استنتاج

زندگى آخرت، سخن اول ما روشن مى‌شود كه همه گرفتارى‌ها و زيان‌هاى فردى و اجتماعى، جزئى و كلى، مادى و معنوى، دنيايى و آخرتى كه متوجه انسان مى‌گردد، نتيجه ناهنجارى‌هاى رفتارى؛ يعنى رعايت نكردن عدالت در مسير زندگى است.

*** با توجه به مطالب فوق، مى‌پردازيم به نكته مورد استنتاج اين حكايت و آن اينكه وقتى آن بنده خدا، دعا را جابجا كرد؛ يعنى وقت طهارت در مستراح به جاى دعاى استنجا، دعاى استنشاق خواند، شخصى دعاى بى‌ربط او را شنيد گفت دعاى خوبى خواندى، ولى سوراخ دعا را گم كرده‌اى؛ يعنى تو دعايى را كه مى‌بايست هنگام وضو گرفتن بخوانى، هنگام طهارت در مستراح خواندى.

و معناى سوراخ دعا گم كردن اين است كه: شخص دعايى را كه اختصاص به هنگام استنشاق و آب در سوراخ بينى كردن دارد، اختصاص به شستن سوراخ ماتحت خود كرد.

سالك رهيده از بند تعلّقات دنيا، بوى بهشت را از طريق بينى استشمام مى‌كند نه از سوراخ ماتحت خويش!

اين وارونه‌نگرى و غلطكارى‌ها است كه انسان را از مسير عدالت دور مى‌كند تا جايى كه در مقابل ابلهان تواضع و فروتنى مى‌كند و در مقابل انسان‌هاى عاقل و عارف به تكبّر برخورد مى‌نمايد!