بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ٣٩٧ - استنتاج

در مسير زندگى است!

اين سخن با تفسير يك كلمه و دقت در معنى و مفهوم آن، قابل‌قبول‌تر مى‌گردد و آن كلمه «عدل» است.

عدل (به فتح اول) يعنى هرچيزى را به جاى خود قرار دادن. چنانكه حضرت على ٧ فرمودند:

«العدل يضع الامور مواضعها».

بنابراين، عدالت يعنى ميانه‌روى در تمام امور و پرهيز از انحراف و اجتناب از دو سوى افراط و تفريط و عادل واقعى كسى است كه همه كارهاى او منطبق با معنايى باشد كه براى عدالت ذكر شد. بنابراين، آفريدگار جهان، عادل به‌معناى واقعى است زيرا:

وَ تَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ صِدْقاً وَ عَدْلًا ....[١]

«و كلام پروردگار تو با صدق و عدل به انجام رسيد.»

و پروردگار بر اين صفت است كه آسمان و زمين و همه مخلوقات را براساس عدل قوام بخشيد:

«بالعدل قامت السّموات و الارض».

«و بندگانش را فرمان داد تا در امور زندگى از مسير عدالت منحرف نباشند.»

إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَ الْإِحْسانِ ...؛[٢] «خداوند فرمان به عدل و احسان مى‌دهد.»

... اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوى‌ ...؛[٣] «عدالت ورزيد كه به پرهيزكارى نزديك‌تر است.»

با توجه به جايگاه ارزشى عدالت در ايجاد نظامى مبتنى بر طرد همه آفات و جذب همه نيروهاى تقويت‌كننده در زندگى دنيا و به متابعت آن در

[١] - انعام: ١١٥

[٢] - نحل: ٩٠

[٣] - مائده: ٨