بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ٢٩٨ - استنتاج

استنتاج‌

آيا انسان در خدمت پديده‌هاى طبيعى است يا پديده‌هاى طبيعى در خدمت انسان؟

در پاسخ به اين پرسش بايد گفت: گرچه قانون تلازم، همه پديده‌ها را زنجيروار به هم پيوند داده است و انسان نيز حلقه‌اى از اين زنجيره به حساب مى‌آيد، ولى غايت خلقت انسان، غير از غايت خلقت ديگر مخلوقات است.

از قرآن و لسان امامان پاك، چنين برمى‌آيد كه زمينه خلقت همه پديده‌ها و موجودات الهى، جهت بهره‌دهى به انسان است و آنها بگونه‌اى فراهم آمده‌اند كه انسان بتواند از آنها بهره‌ورى بهينه، جهت رشد و ارتقاى مادى و معنوى خود داشته باشد. لذا وقتى قرآن مى‌گويد:

هُوَ الَّذِي خَلَقَ لَكُمْ ما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً ...[١]

«او خدايى است كه همه آنچه در زمين وجود دارد براى شما آفريد.»

أَ لَمْ تَرَوْا أَنَّ اللَّهَ سَخَّرَ لَكُمْ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ ...[٢]

«آيا نديدى خداوند آنچه را در آسمانها و زمين است مسخّر شما كرد؟»

اين بدان معناست كه: «خداوند استعداد بهره‌دهى در همه مخلوقات و موجودات زمين و آسمان و استعداد بهره‌ورى انسان از آنان را فراهم كرده است» و اين از دو جمله «سخّر لكم» و «خلق لكم» فهميده مى‌شود. در غير اين صورت؛

[١] - بقره: ٢٩

[٢] - لقمان: ٢٠