بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ٣٦٣ - ام الكتاب

است و عرضش به گستره مشرق و مغرب.»[١]

چنين به نظر مى‌رسد كه منظور از «لوح محفوظ» با اين اوصاف، همان گستره علم خداوندى است كه عمومى‌ترين صفات ذات بارى‌تعالى را تشكيل مى‌دهد.

... عالِمُ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ ...؛[٢] «از پنهان و آشكار آگاه است.»

... وَ هُوَ عَلِيمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ؛[٣] «و آنچه بر دل‌ها حاكم است، او داناست.»

وَ عِنْدَهُ مَفاتِحُ الْغَيْبِ لا يَعْلَمُها إِلَّا هُوَ ...[٤]

«كليدهاى غيب تنها نزد اوست و جز او كسى آن را نمى‌داند.»

... فَإِنَّهُ يَعْلَمُ السِّرَّ وَ أَخْفى‌؛[٥] «او پنهان‌ترين پنهانيها را مى‌داند.»

بنابراين، همه دانش‌ها در كتاب علم خدا ثبت و حاضر است.

قالَ عِلْمُها عِنْدَ رَبِّي فِي كِتابٍ لا يَضِلُّ رَبِّي وَ لا يَنْسى‌[٦]

«گفت: آگاهى مربوط به آنها نزد پروردگار من، در كتابى ثبت است. پروردگار من هرگز گمراه نمى‌شود و فراموش نمى‌كند.»

و با توجه به خصوصياتى كه اين كتاب دارد، خداوند آن را به نام‌هايى نامبردار كرده است؛ از آن جمله:

امّ الكتاب‌

... وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْكِتابِ؛[٧] «و كتاب اصلى نزد خداوند است.»

[١] - مجمع البيان. ذيل آيات ٢١ و ٢٢ سوره بروج.

[٢] - حشر: ٢٢

[٣] - حديد: ٦

[٤] - انعام: ٥٩

[٥] - طه: ٧

[٦] - طه: ٥٢

[٧] - رعد: ٣٩؛ زخرف: ٤