بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ٢٣٣ - استنتاج

رسيد، آن صدا مى‌گفت: اينك مى‌آيم، به سراغت مى‌آيم. پنج‌بار اين صداى هولناك در فضاى مسجد پيچيد. مرد غريب بجاى اينكه بترسد، با خشم از جا برخاست و گفت:

استنتاج‌

اين بيت كه بسيار معروف و زبانزد خاص و عام است، داراى معناى گسترده‌اى است و مى‌تواند بر هرچيزى‌كه موضوع آن را «طلب» تشكيل مى‌دهد، منطبق گردد؛ حال آن چيز انگيزه مادى داشته باشد مثل: علم، ثروت، مقام و ... يا انگيزه معنوى داشته باشد مانند: عشق، بخشش، تقوا، معرفت، تقرّب به خدا و ...

رسيدن به هريك از موارد پيشگفته، تحمّل رنج و تلاش مداوم را مى‌طلبد.

مهم‌تر از همه، با توجه به وجود مراتب و مراحل مختلف در هريك از موضوعات فوق، ارتقا و رسيدن به هريك از مراتب و مراحل نيز بستگى به كيفيت تلاش و تحمّل رنج در خصوص رسيدن به آن مرحله دارد؛ مثلا علم در حوزه خود، داراى كلاس‌بندى‌هاى مشخّصى است كه بدون طى كلاس قبلى، رسيدن به كلاس بعدى‌