بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ٣٩٤ - استنتاج

و زندگى آخرتشان بسى دردناك‌تر از زندگى دنيا است؛ چنانكه مولانا گوشه‌اى از زندگى دردناك اهل جهنم را در قالب تشبيه چنين بيان مى‌كند:

صيادان دام افكندند و آن ماهى احمق بدام صيادان افتاد و به آتش عذاب گرفتار شد؛ يعنى شيطان و اعوان و انصارش با دام تعيّنات دنيا انسان‌هاى دنياپرست احمق را بدام انداختند و آنان را گرفتار آتش‌ ... خَسِرَ الدُّنْيا وَ الْآخِرَةَ ... نمودند.

ماهى در ميان تابه بر روى آتش حماقت خويش قرار گرفت.

وقتى ماهى احمق در ميان تابه بر روى آتش مى‌جوشيد، عقل در آن حال به او گفت: آيا هشداردهنده‌اى نزد تو نيامد تا تو را از عواقب امر آگاه سازد؟

اين بيت اشاره به آيات كريمه زير است:

وَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا بِرَبِّهِمْ عَذابُ جَهَنَّمَ وَ بِئْسَ الْمَصِيرُ* إِذا أُلْقُوا فِيها سَمِعُوا لَها شَهِيقاً وَ هِيَ تَفُورُ* تَكادُ تَمَيَّزُ مِنَ الْغَيْظِ كُلَّما أُلْقِيَ فِيها فَوْجٌ سَأَلَهُمْ خَزَنَتُها أَ لَمْ يَأْتِكُمْ نَذِيرٌ[١]

«و براى كسانى كه به پروردگارشان كافر شدند، عذاب جهنم است و بد جايگاهى است. هنگامى كه در آن افكنده مى‌شوند صداى وحشتناكى از آن مى‌شنوند و اين در حالى است كه پيوسته مى‌جوشند. نزديك است از شدت غضب پاره‌پاره شود. هر زمان گروهى در آن افكنده مى‌شوند، نگهبانان دوزخ از آن‌ها سؤال مى‌كنند: مگر انذاركننده الهى به سراغ شما نيامد.»

[١] - ملك: ٨- ٦