بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ٤٤٤ - توضيح مطلب

حادثه تلخ قحطى، هم مخالف ارزش‌هاى رايج انسانى است و هم مخالف فرهنگ عاطفه‌پرور اسلام است. سپس در توجيه اين زهد منفى چنين مى‌گويد:

اى كسانى كه خشكسالى را يك بلا مى‌پنداريد و فكر مى‌كنيد خشكسالى يعنى قحطى، گرسنگى، محصول ندادن درختان ميوه و كشتزارها و ... نه شما در اشتباه هستيد، اين ديد شما نسبت به خشكسالى به خاطر اين است كه شما از روزن منفى به پديده‌ها مى‌نگريد. اگر از روزن مثبت نگاه كنيد، چنين نخواهيد ديد، في المثل، آب رود نيل براى فرعون و فرعونيان به شكل خون جلوه مى‌كند ولى براى موسى ٧ و موسويان آب زلال است.

مثال ديگر اينكه: گاهى پدرت نسبت به تو خشم مى‌گيرد، در آن لحظه چهره پدر در نظر تو همچون سگ نمودار مى‌شود. در حالى‌كه آن پدر، سگ نيست بلكه اين نوع ديد تو، نتيجه جفاى تو نسبت به پدر و غضب او نسبت به تو است؛ چنانكه برادران يوسف وقتى از روزنه حسادت و خشم به برادرشان يوسف نگاه مى‌كردند يوسف را گرگ مى‌ديدند. ولى همينقدر كه خشمت از بين رفت و با پدرت آشتى كردى، ديگر چهره پدرت براى تو به صورت سگ نمودار نمى‌شود.

بنابراين، بايد سعى كرد در برخورد با پديده‌هاى ناگوار، موضع‌گيرى مثبت داشت. حال اين موضع‌گيرى مثبت چيست؟ و چه نقشى در كيفيت اثرگذارى پديده در ما و جامعه خواهد داشت؟ در ابتداى استنتاج اشاره‌اى به آن شد.