الناس؛[١] ابوهريره مى‌گفت: رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود: هركه صبح كند در حالى كه جنب است، نمى‌تواند روزه بگيرد. چون تحقيق شد ام‌سلمه و عايشه چنين نسبت را رد و انكار كردند، ابوهريره گفت: من چنين گمان مى‌كردم. در روايتى گفت: فضل بن عباس (كه در آن زمان از دنيا رفته بود) به من چنين خبر داد، در خبر سوم گفت: مخبرى به من چنين خبر داد. مروان گفت: با گمان مى‌كند، فكر مى‌كنم به مردم فتوا مى‌دهى![٢]

چنان‌كه ملاحظه مى‌كنيد، ابوهريره اين حديث را ابتدا به پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله نسبت مى‌دهد و سپس به فضل و همچنين به مخبرى و گاه هم مى‌گويد: چنين گمان مى‌كردم و گاه هم حديث را موقوف بازگو كرده است. از اين حديث به روشنى استفاده مى‌شود كه ابوهريره راحت به پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله سخنان ديگران را نسبت مى‌داده است. اصل در اين بحث اين است كه ابوهريره مطلبى را كه از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله نشنيده است به آن حضرت نسبت مى‌داده است، و اما اين‌كه در اين اخبار گفته‌اند: پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله جنب از خواب بلند مى‌شد، اين از نظر ما منكر است و حاشا رسول الله صلى الله عليه و آله از چنين نسبت‌ها.

وقال بشر بن سعيد: «اتقوا الله وتحفظوا من الحديث فوالله لقد رأيتنا نجالس أباهريرة فيحدث عن رسول الله صلى الله عليه و آله ويحدثنا عن كعب الأحبار ثم يقوم فأسمع بعض من كان معنا يجعل حديث رسول الله صلى الله عليه و آله عن كعب و حديث كعب عن رسول الله صلى الله عليه و آله؛[٣] يعنى ابوهريره با كعب الاحبار مى‌نشست و از او اخبار دريافت مى‌كرد و براى مردم نقل و روايت نيز مى‌نمود و مردم آن را به اشتباه به پيامبر صلى الله عليه و آله نسبت مى‌دادند.

شعيب ارنؤوط در حاشيه‌ى «سير ذهبى» سند اين خبر را صحيح دانسته است.

[١] . صحيح بخارى، كتاب الصوم، باب: الصائم يصبح جنبا، ج ٢، ص ٦٧٩، ح ١٩٢٥ و ١٩٢٦؛ صحيح مسلم، كتاب الصيام، باب صحة الصوم من طلع عليه الفجر وهوجنب، ج ٢، ص ٧٧٩، ح ١١٠٩؛ مسند احمد، ج ٦، ص ١٨٤، ح ٢٥٥٤٨.

[٢] . تاريخ ابن كثير، ج ٨، ص ١٠٩.

[٣] . البداية والنهايه ابن كثير، ج ٤، ص ١٠٩؛ سير اعلام النبلاء ذهبى، ج ٢، ص ٦٠٦.