امام بخارى و جايگاه صحيحش - قاسم اف، الياس - الصفحة ٢١٨ - حفر چاه و بشارت عثمان بن عفان به بهشت

لو كان لنا من الامر شئ ما قتلنا ها هنا وقيل انه تاب‌؛[١] معتب ابن قشير. او در بدر و احد حضور داشت و از جمله منافقين است و اوست كه در جنگ احد گفت: «اگر ما حق بوديم اين‌جا كشته نمى‌شديم.» ابن حجر مى‌گويد: گفته شده كه او توبه كرده است. نگفته نماند كه هيثمى و ابن حجر او را جزء كسانى نام برده‌اند كه در عقبه مى‌خواستند پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله را ترور كنند.

٢. ذهبى مى‌نويسد: مسطح بن أثاثة ابن عباد المهاجرى البدرى المذكور فى قصة الافك توفى سنة أربع وثلاثين؛[٢] مسطح ابن اثاثه مهاجر بدرى كه در داستان افك همدست بوده. (البته اين داستان ونسبت مردود است كه در بخش آخر كتاب مورد بررسى قرار خواهد گرفت).

٣. ثعلبة بن حاطب شهد بدرا واحدا؛[٣] ثعلبه بن حاطب در بدر واحد شركت كرد. و نزل فيه: «ومنهم من عاهد الله لَئِن آتانا من فضله لَنَصَدَّقَنَّ ولنكونَنَّ من الصالحين فلما آتاهم من فضله بخلوا به وتولَّوا وهم مّعرضون»؛[٤] بعضى ازآن‌ها با خدا پيمان بسته بودند كه: «اگر خداوند ما را از فضل خود روزى دهد قطعاً صدقه خواهيم داد؛ و از صالحان خواهيم بود، اما هنگامى كه خداوند از فضل خود به آن‌ها بخشيد، بخل ورزيدند وسرپچى كردند وروى برتافتند! توبه، ٧٥ و ٧٦.

در ادامه، قرآن از نفاق او خبر داده است. او كسى است كه از رسول خدا صلى الله عليه و آله خواست برايش دعا كنند تا خداوند برايش مال عطا فرمايد و او زكات مالش را خواهد داد. پس از اصرار او حضرت دعا كردند و او ثروتمند شد و زكات مالش را ادا نكرد و بعد از نزول اين آيه ديگر رسول خدا صلى الله عليه و آله و خلفاء پس از آن حضرت، از او زكات را

[١] . طبقات الكبرى ابن سعد، ج ٣، ص ٤٦٤؛ الاستيعاب ابن عبدالبر، ج ١، ص ٤٤١؛ مجمع الزوائد، ج ١، ص ١١٠؛ الاصابه، ج ٦، ص ١٣٨، رقم ٨١٣٧؛ تفسير طبرى ذيل آيه مذكور.

[٢] . سير اعلام النبلاء ذهبى، ج ١، ١٨٧، رقم ٢٠؛ اسد الغابه ابن اثير، ج ٤، ص ٣٥٥.

[٣] . طبقات الكبرى ابن سعد، ج ٣، ص ٤٦٠؛ الجرح والتعديل، ج ٢، ص ٤٦١، رقم ١٨٦٧؛ الثقات ابن حبان، ج ٣، ص ٤٦.

[٤] . تفسير طبرى، ج ١٠ ص ٢٤٠، ح ١٣٢٠٤ الى ١٣٢٠٨؛ تفسير ابن كثير، ج ٢، ص ٣٨٨، وديگران.