امام بخارى و جايگاه صحيحش - قاسم اف، الياس - الصفحة ٣٢ - امام بخارى و توحيد

فقال وهو مكانه: يا رب خفف عنا فإن أمتى لا تستطيع هذا؛[١] پس جبريل پيامبر صلى الله عليه و آله را به نزد خداوند برد، در حالى كه خداوند در (همان) مكان (قبلى) بود پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: نماز را براى ما كمتر كن ....

ابن حجر پس از نقل اين خبر مى‌گويد: خطابى گفته است: در «صحيح بخارى» حديثى زشت‌تر از حيث ظاهر و مذاق از اين فصل وجود ندارد، و در اين حديث نسبت داده شده است كه پيامبر صلى الله عليه و آله به خداوند نزديك شد و اين با (عقيده) جمهور از تمام سلف و علما و اهل تفسير از سلف و خلف مخالف است. اين حديث از انس از طريق غير شريك روايت شده و اين الفاظ پست و زشت در آن نيست و اين، بيان و تقويت مى‌كند كه اين زياده از جانب شريك باشد و در اين حديث لفظ ديگرى نيز است كه آن را تنها شريك نقل كرده و غير او ذكر نكرده است و آن اين‌كه جبرئيل پيامبر صلى الله عليه و آله را به نزد خداوند بالا برد ... حال آن‌كه مكان به خداوند اضافه نمى‌شود (خداوند داراى مكان نيست.) سپس ابن حجر از عبدالحق و ابن حزم نقل كرده است كه آن‌ها نيز اين الفاظ حديث را از منكرات شريك دانسته و رد كرده‌اند.[٢]

ذهبى مى‌گويد: ابن حزم شريك را به خاطر حديث معراج (حديث فوق) تضعيف كرده است.[٣] سپس ذهبى متن حديث را ذكر مى‌كند و مى‌گويد: اين از جمله احاديث غريب «صحيح بخارى» است.

بنابر اين بيان، اين حديث با اعتقاد جمهور اهل سنت مخالف است و همچنين اين خبر از منكرات شريك و از غرائب «صحيح بخارى» بوده است. دقت داشته باشيم كه شريك را نسائى و ابن جارود نيز ضعيف دانسته‌اند و ابن حبان او را اهل خطا در حديث‌

[١] . صحيح بخارى، كتاب التوحيد، باب قوله: وكلم الله موسى تكليما، ج ٦، ص ٢٧٣٠، ح ٧٥١٧.

[٢] . فتح البارى ابن حجر، ج ١٣، ص ٤٠٣ و ٤٠٤.

[٣] . ميزان الاعتدال ذهبى، ج ٢، ص ٢٦٩، رقم ٣٦٩٦.