امام بخارى و جايگاه صحيحش - قاسم اف، الياس - الصفحة ٥٩ - امام بخارى و حديث غدير
سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، ابْنِ بُرَيْدَةَ، أبِوسَلْمَانَ، رِيَاحِ بنِ الْحَارِثِ، عطية العوفى.[١] اين دوازده نفر تنها برخى راويانى هستند كه اين حديث را قبل از ابواسحاق در كوفه روايت كردهاند و در هيچ يك از اين اسانيد ابواسحاق وجود ندارد. امام بخارى ادعا كرده است: هشت بار وارد بغداد شده و هر بارى كه وارد بغداد شد با امام احمد نشسته و از او استفاده كرده است.[٢] اين در حالى است كه امام احمد از اين همه افراد اين حديث را روايت كرده است.
٢. حديث غدير را جمع كثيرى از شيوخ بخارى كه از آنها در صحيحش حديث روايت كرده است، نقل و روايت كردهاند؛ مانند: ابونعيم فضل بن دكين، قتيبه بن سعيد، يحيى بن حماد، احمد بن حنبل، عبيدالله بن عمر القواريرى، عفان بن مسلم، محمد بن جعفر، محمد بن بشار، ابوبكر بن ابىشيبه، عثمان بن ابىشيبه، محمد بن خالد، عبيدالله بن موسى، نصر بن على، محمد بن يحيى، محمد بن ابىغالب، هدبه بن خالد، عمرو بن عون، سليمان بن داود ابوالربيع، محمد بن العلاء، محمد بن المثنى، احمد بن عثمان بن حكيم الاودى، زكريا بن يحيى، يحيى بن معين، على بن ابراهيم كه در مجموع ٢٤ نفر هستند. اينها قطعاً تنها برخى از شيوخ بخارى هستند كه حديث غدير را روايت كردهاند، نه تمام آنها؛ زيرا ما بررسى كاملى در اين مورد انجام نداديم و ابن عساكر كه در جلد ٤٢ تاريخش اين حديث را با بيش از صد سند روايت كرده است. ما به رجال آن نگاه نكرديم تا شيوخ امام بخارى را در بياوريم. توجه داشته باشيم كه اين مقدار تنها از شيوخ امام بخارى در صحيحش هستند، نه رجال صحيحش و اگر رجال صحيحش را كه اين حديث را روايت كردهاند در نظر بگيريم، شايد به صدها نفر برسند.
٣. اين حديث متواتر است و خيلى از علماى اهل سنت و وهابى بر خلاف ميلشان بر تواتر اين حديث شريف تصريح كردهاند:
[١] . مسند احمد، ح ٦٤١ و ٩٦١ و ١٣١٠ و ٣٠٦٢ و ١٨٥٠٢ و ١٩٢٩٨ و ١٩٣٢١ و ١٩٣٤٤ و ٢٢٩٩٥ و ٢٣١٩٢ و ٢٣٦٠٩.
[٢] . سير اعلام النبلاء، ج ١٢، ص ٤٠٣، شرح حال بخارى.