امام بخارى و جايگاه صحيحش - قاسم اف، الياس - الصفحة ٣٠٥ - امام بخارى و كتمان غربت ابوذر و تبعيد او

خليفه سوم او را تبعيد كرده است مخالف است و سخن ابوذر در عبارات آخر خود حديث فوق نيز اين حقيقت را تأييد مى‌كند. همچنين با حديث خود زيد بن وهب كه در اين موضوع وارد شده نيز مخالف است. راوى اين حديث با سند فوق ابن ابى‌هاشم ضعيف است. در برخى كتاب‌هاى ديگر نيز اين حديث با لفظ فوق از هشيم روايت شده كه او مدلس است و سفيان ثورى گفته است: از او حديث ننويسيد.[١]

خود بخارى و ديگران اين حديث را با لفظ ذيل نيز روايت كرده‌اند:

عن حصين عن زيد بن وهب قال: مررت على أبى ذر بالربذة فقلت: ما أنزلك بهذه الأرض؟ قال: كنا بالشام فقرأت: وَ الَّذِينَ يَكْنِزُونَ الذَّهَبَ وَ الْفِضَّةَ وَ لا يُنْفِقُونَها فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَبَشِّرْهُمْ بِعَذابٍ أَلِيمٍ‌. قال معاوية: ما هذه فينا ما هذه إلا فى أهل الكتاب قال قلت: إنها لفينا وفيهم؛[٢] و اين حديث با اختصار چنين بيان مى‌كند كه سبب اخراج او از مدينه به ربذه مخالفت با معاويه بوده است. البته هر دو اين حديث ناقص و بر خلاف واقع است و حصين چنان‌كه ملاحظه كرديد از جانب حتى خود بخارى و ديگران تضعيف شده است و اين اخبار از منفردات اوست.

بايد توجه داشته باشيم كه ذكر اين‌نوع اخبار در واقع ظلم بزرگ بر ابوذر است؛ زبرا در آن مخفى داشتن مظلوميت ابوذر است. داستان اخراج و ربذه‌اى ابوذر خيلى مفصل‌تر از اين حرف‌هاست و پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله از قبل اين ظلم و سرگردانى او را به ابوذر مفصل بيان فرموده و خبر داده‌اند. اكنون تنها به برخى اخبار سبب تبعيد ابوذر در ذيل اشاره مى‌كنيم:

١. اسماء بنت يزيد در خبر مفصلى مى‌گويد: پيامبر صلى الله عليه و آله مفصل به ابوذر تبعيد او را به شام و سپس به مدينه و باز بار دوم از مدينه خبر دادند و ابوذر وقتى به اين‌جا رسيد

[١] . ميزان الاعتدال، ج ٤، رقم ٩٢٥٠.

[٢] . صحيح بخارى، كتاب التفسير، باب: باب: قوله: والذين يكنزين الذهب والفضة، ج ٢، ص ٥٠٩، ح ٤٦٦٠؛ تفسير مجاهد، ج ١، ص ٢٧٧؛ مصنف بن أبى‌شيبه، ج ٣، ص ١٠٢.