امام بخارى و جايگاه صحيحش - قاسم اف، الياس - الصفحة ٧١٠ - ٢٣ بخارى و تحريف جواز جمع بين صلاتين در حضر

نماز) ظهر وعصر ومغرب وعشاء را خواند.

بخارى اين حديث را در دو مورد در صحيحش وارد كرده، ولى در هر دو مورد حذف و اضافه و تصرف و پنهان‌كارى كرده است كه در زير با آن آشنا خواهيم شد:

١. عَنْ عمرو بْنِ دِينَارٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ النَّبِىَّ صلى الله عليه و آله صَلَّى بِالْمَدِينَةِ سَبْعًا وَثَمَانِيًا الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ، وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ. فَقَالَ أَيُّوبُ لَعَلَّهُ فِى لَيْلَةٍ مَطِيرَةٍ. قَالَ عَسَى؛[١] پيامبر صلى الله عليه و آله در مدينه هفت ركعت وهشت ركعت نماز را (جمع كرده خواند) .... ايوب گفت: شايد در شب زياد بارانى چنين كرد. گفت: شايد.

در اين خبر بخارى به اين واقعيت كه اين نماز را حضرت در مدينه خوانده‌اند، تصريح كرده، ولى مشكوك قرار داده كه اين عمل در حال بارش باران زياد بوده است، ولى اولا: بيان نكرده كه ايوب كيست و از چه كسى چنين سؤال را كرده است. ثانيا: بخارى از خود براى اين حديث چنين توجيهى را اضافه كرده و كسى جز او چنين چيزى را در اين خبر اضافه نكرده است. ثالثا: فرضا كه ايوب چنين سخنى را گفته باشد چه ارزشى دارد كه بخارى به اين شكل سنت پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله را مشكوك نموده است؛ زيرا ايوب به احتمال زياد ايوب سختيانى است كه نه اين‌كه زمان پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله بلكه زمان ابن عباس را نيز درك نكرده است.

البانى وهابى نيز به اين دست‌كارى بخارى اشاره كرده و گفته است: اين عمل نزد اهل علم جايز نيست و همچنين اين احتمال را حديث «صحيح مسلم» كه از ابن عباس نقل كرده باطل مى‌كند؛ زيرا در آن ابن عباس تصريح دارد كه جمع بين دو نماز در

[١] . صحيح بخارى، كتاب مواقيت الصلاة، باب: تأخير الظهر الى العصر، ح ٥٤٣.