امام بخارى و جايگاه صحيحش - قاسم اف، الياس - الصفحة ٢٢٩ - زهرى و تدليس

١٩. محمد بن مسلم، ابن شهاب زهرى‌

بخارى حدود ١٣٠٠ حديث با مكررات از زهرى روايت كرده است.

ابوداود مى‌گويد: تمام احاديث زهرى ٢٢٠٠ است كه نصف آن مسند و دويست حديث آن از غير ثقه است.[١]

زهرى و تدليس‌

چنان‌كه ذكر شد، از شروط امام بخارى در صحيحش اين است كه راوى مدلس نباشد.

حسن بن على سقاف مى‌نويسد: حافظ ابن حجر در كتاب «تعريف أهل التقديس بمراتب الموصوفين بالتدليس، ص ١٠٩، رقم ١٠٢/ ٣٦» زهرى را از مدلسين در طبقه‌اى سوم نام برده و قبلش در «ص ٢٣» مدلسين در اين طبقه را چنين توصيف كرده است: كسانى‌كه بسيار تدليس كرده‌اند و ائمه به احاديث آن‌ها جز آنچه تصريح به سماع كرده‌اند، احتجاج نكرده‌اند و برخى‌از ائمه حديث چنين افراد را مطلقا رد كرده‌اند.[٢]

ذهبى مى‌گويد: زهرى در موارد نادر تدليس مى‌كرد.[٣]

عن هشام بن عروة قال: ما حدث ابن شهاب عن أبى بحديث فيه طول إلا زاد فيه ونقص؛[٤] هشام بن عروه مى‌گويد: هيچ حديثى زهرى از پدرم روايت نكرده كه طولانى باشد، مگر اين‌كه در آن كم و زياد نمود.

يحيى قطان، يحيى بن معين، على مديمى و شافعى گفته‌اند: مرسل زهرى بدتر از مرسل غيرش است، و بى ارزش و پست و باد است.[٥]

[١] . تهذيب التهذيب، ج ٩، ص ٣٩٦، رقم ٧٣٤.

[٢] . التناقضات البانى الواضحات حسن سقاف، ج ٣، ص ٣٣٥.

[٣] . ميزان الاعتدال ذهبى، ج ٤، ص ٤٠، رقم ٨١٧١.

[٤] . تاريخ ابن عساكر، ج ٥٥، ص ٣٦٨؛

[٥] . تاريخ بن عساكر، ج ٥٥، ص ٣٦٨ و ٣٦٩؛