امام بخارى و جايگاه صحيحش - قاسم اف، الياس - الصفحة ٦٧١ - شروع اذان از ديدگاه بخارى

الاقصى نزد آن حضرت جمع كردند، فرشته‌اى اذان و اقامه گفت وپيامبر صلى الله عليه و آله به آن‌ها نماز خواند و گفته شده كه جبرئيل عليه السلام آن را نازل كرد.[١]

اين اخبار كه همه مؤيد هم هستند دلالت بر صحت و واقعيت اين امر مى‌كنند واخبار زير نيز اين اخبار را تقويت مى‌كند:

عن عائشة قالت: ما أرى هذه الآية نزلت إلا في المؤذنين‌ «وَ مَنْ أَحْسَنُ قَوْلًا مِمَّنْ دَعا إِلَى اللَّهِ وَ عَمِلَ صالِحاً وَ قالَ إِنَّنِي مِنَ الْمُسْلِمِينَ»؛[٢] ام‌المؤمنين عائشه گفته است: اين آيه «در جهان از آن كس كه خلق را به سوى خدا خواند ونيكوكار گرديد وگفت كه من از تسليم شوندگان خدا هستم، كدام كس بهتر ونيكوگفتارتر است» در مورد مؤذنان نازل شده است.

گرچه اين سند ضعيف است، ولى ديگران نيز اين قول را گفته‌اند.

قيس بن ابى‌حازم نيز گفته است: اين آيه در مورد مؤذنين نازل شده است.[٣]

قرطبى مى‌گويد: عائشه، قيس، عكرمه ومجاهد گفته‌اند: اين آيه در مورد مؤذنين نازل شده است.[٤]

قرطبى از ابن عربى نقل كرده است وثعالبى نيز تصريح كرده كه اين آيه مكى است.[٥] پس اين اخبار نيز مؤيد اخبار قبلى هستند؛ زيرا تمام اخبار متناقضى كه شروع اذان را از خواب معرفى كرده، تصريح كرده‌اند كه در مدينه اذان شروع شده است وحال آن كه از اين اخبار نيز به روشنى استفاده مى‌شود كه اذان در مكه معمول بوده است.

[١] . المبسوط سرخسى حنفى، ج ١، ص ١٢٨.

[٢] . مصنف ابن ابى‌شيبه، ج ١، ص ٢٥٥، ٢٣٤٧ و ٢٣٤٨؛ معانى القرآن نحاس، ج ٦، ص ٢٦٧، و ....

[٣] . تفسير طبرى، ج ٢٤، ص ١٤٧؛ تاريخ بغداد، ج ٨، ص ٤٧٣.

[٤] . تفسير قرطبى، ج ١٥، ص ٣٦٠.

[٥] . تفسير قرطبى، ج ١٥، ص ٣٦٠؛ تفسير ثعالبى، ج ٥، ص ١٣٩.