امام بخارى و جايگاه صحيحش - قاسم اف، الياس - الصفحة ٧١١ - ٢٣ بخارى و تحريف جواز جمع بين صلاتين در حضر

مدينه در غير خوف و باران و علت بوده است.[١]

٢. بخارى در نقل دوم، آن زياده مزعوم را ذكر نكرده و به جاى آن عبارت «در مدينه» را از حديث حذف كرده است:

عمرو بْنُ دِينَارٍ قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ زَيْدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ صَلَّى النَّبِىُّ صلى الله عليه و آله سَبْعًا جَمِيعًا وَثَمَانِيًا جَمِيعًا؛[٢] پيامبر صلى الله عليه و آله هفت ركعت وهشت ركعت نماز را جمع كرده خواند.

اين دو تحريف در خبر را جز بخارى كسى انجام نداده و چنين دست‌كارى در حديث نكرده است. چنان‌كه ملاحظه مى‌كنيد بخارى در نقل اولش وانمود مى‌كند كه جمع بين دو نماز در مدينه در حال باران زياد بوده و در نقل دوم وانمود مى‌كند كه آن جمع در مدينه و در حضر نبوده است و حال آن‌كه در تمام نقل‌هاى جابر بن زيد از ابن عباس در تمام كتاب‌ها وارد شده كه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله اين نماز را در مدينه و در غير خوف و علتى خوانده‌اند.

احمد بن حنبل حديث مورد بحث را كه بخارى با دو نوع تحريف در صحيحش وارد كرده چنين روايت كرده است:

شعبة ثنا قتادة قال سمعت جابر بن زيد عن بن عباس قال: جمع رسول الله صلى الله عليه و آله بين الظهر والعصر والمغرب والعشاء بالمدينة في غير خوف ولا مطر قيل لابن عباس و ما أراد إلى ذلك قال أراد ان لا يحرج أمته؛[٣] پيامبر صلى الله عليه و آله بين نماز ظهر وعصر ومغرب وعشاء در مدينه در حالى كه نه خوف بود و نه باران، جمع كرده خواندند. به ابن عباس گفته شد: چرا حضرت صلى الله عليه و آله چنين كردند؟ گفت:

[١] . تمام المنة البانى، ص ٣٢١.

[٢] . صحيح بخارى، كتاب مواقيت الصلاة، باب: وقت المغرب، ح ٥٦٢.

[٣] مسند احمد، ج ١، ص ٢٢٣، ح ١٩٥٣؛ ارواء الغليل، ج ٣، ص ٣٦، ح ٥٧٩.