امام بخارى و جايگاه صحيحش - قاسم اف، الياس - الصفحة ١٤ - مكان نگارش«صحيح بخارى»

مكان نگارش «صحيح بخارى»

همچنين بخارى گفته است: هيچ حديثى در اين كتابم ننوشتم، مگر اين‌كه قبلش غسل نمودم و دو ركعت نماز خواندم.[١] و گفته است: تمام كتابم را سه مرتبه نگاشتم.[٢] وچندين نفر گفته‌اند: ما شاهد بوديم كه بخارى صحيحش را در بين قبر و منبر پيامبر صلى الله عليه و آله جمع و نگارش نمود و براى هر حديث دو ركعت نماز مى‌خواند.[٣] باز امام بخارى مى‌گويد: كتاب صحيحم را در مسجد الحرام نگاشتم و هيچ حديثى در آن قرار ندادم، مگر اين‌كه قبلش از خداوند طلب خير نمودم و دو ركعت نماز خواندم و يقين بر صحت آن حديث پيدا كردم.[٤] نووى مى‌گويد: محمد بن طاهر گفته است: بخارى صحيحش را در بخارا نگاشت و گفته شده است كه در مكه تأليف نمود و گفته شده است در بصره. نووى مى‌گويد: همه‌اى اين موارد صحيح است.[٥] ولى ابن حجر گفته است: اين منافاتى ندارد؛ زيرا در ابتدا به كاغذ باطله نوشته و سپس بار دوم پاك‌نويسى ونهايى كرده است.[٦] ظاهر اين اخبار مختلف چنين مى‌رساند اين ادعا كه او صحيحش را در مدينه و يا مكه نگاشته باشد هم با واقعيات سازگار نيست وهم اخبار فوق آن را رد مى‌كند و ابن حجر نيز به اين واقعيت پى برده وخواسته است به اين گونه رفع مشكل كند و چنين توجيه نموده است. ابن حجر بيان مى‌كند كه بخارى در مكه شانزده سال اقامت نداشت؛ زيرا سخن امام بخارى كه مى‌گويد: در مسجد الحرام كتاب را نگاشتم ... با در شانزده سال نگاشتنش نيز تعارض دارد و همچنين در مدينه در كنار قبر پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله بودن آن؛ زيرا خود بخارى مى‌گويد: در حجاز شش سال اقامت نمودم.[٧]

[١] . طبقات الشافعية الكبرى سبكى، ج ٢، ص ١٦٢؛ سير اعلام النبلاء، ج ١٢، ص ٤٠٢.

[٢] . سير اعلام النبلاء ذهبى، ج ١٢، ص ٤٠٣.

[٣] . سير اعلام النبلاء، ج ١٢، ص ٤٠٤.

[٤] . مقدمه فتح البارى ابن حجر، ص ٤٩٠.

[٥] . تهذيب الاسماء واللغات نووى، ج ١، ص ٩١.

[٦] . مقدمه فتح البارى، ص ٤٩٠.

[٧] . همان، ص ٤٨٩؛ سير اعلام النبلاء ذهبى، ج ١٢، ص ٤٠٧.