امام بخارى و جايگاه صحيحش - قاسم اف، الياس - الصفحة ٣٦٩ - قاتل و مقتول در جمل اهل جهنماند

ابن حجر در مقام توجيه اين حديث مى‌گويد: در «مسند بزار» با زياده و بيان مراد وارد شده و آن اين‌كه چون براى دنيا با هم بجنگند قاتل و مقتول در جهنم خواهند بود.»[١] ولى اولا: اين عبارت در مسند بزار وجود ندارد و ثانياً: مقامى كه طرف آن‌را در مورد آن بيان كرده اين زياده مزعوم را رد مى‌كند. ثالثاً: فرضا آن را قبول كنيم باز عمل بخارى را كه آن را به جنگ اميرالمؤمنين عليه السلام تطبيق كرده، نمى‌توان با آن توجيه نمود.

بايد توجه داشته باشيم كه تمام اسانيد اين حديث از حسن بصرى است و در تمام آن، او حديث را معنعن روايت كرده است. او اين حديث را گاه از احنف و گاه از ابوبكره و گاه از ابوموسى نقل كرده است و حسن بصرى را ابن عجمى مشهور به تدليس خوانده است و ابن حبان نيز مدلس دانسته و ابن عجمى و ابن حجر در طبقات المدلسين او را وارد كرده‌اند. همچنين او از هر كه پيش مى‌آمده حديث مى‌گرفته است و با تدليس از ديگران حديث روايت مى‌كرده است. ابن سعد گفته است: ارسال او حجت نيست. دارقطنى گفته است: در ارسال او ضعف است. ابن مدينى و بزار گفته‌اند: حسن از ابوموسى حديث نشنيده است، ابوحاتم و ابوزرعه گفته‌اند: حسن حتى ابوموسى را نديده است.[٢] با اين وصف تمام اسانيد اين حديث ضعيف است و آن با آيه‌اى قرآن نيز مخالف است. خداوند متعال در قرآن مى‌فرمايد: «وان طائفتان من المؤمنين اقتتلوا فأصلحوا بينهما فان بغت إحداهما على الاخرى فقاتلوا التي تبغي حتى تفئ إلى أمر الله ...»؛[٣] در اين آيه خداوند متعال به جنگ با سركشان امر فرموده است. خداوند خود به جنگ امر فرموده و سپس هر كه امتثال امر پروردگار كند او را به جهنم خواهد افكند!؟

همچنين اين حديث با احاديث فراوان و عمل خود ابوبكره و احنف نيز مخالف‌

[١] . فتح البارى ابن حجر، ج ١٣، ص ٢٧.

[٢] . تهذيب التهذيب، ج ٢، ص ٢٣١ الى ٢٣٦، رقم ٤٨٨؛ التبيين لاسماء المدلسين، ص ٢٠، رقم ١٢؛ طبقات المدلسين، ص ٢٩، رقم ٤٠.

[٣] . حجرات، ٩.