امام بخارى و جايگاه صحيحش - قاسم اف، الياس - الصفحة ٢١٧ - حفر چاه و بشارت عثمان بن عفان به بهشت

چنين روايت كرده‌اند كه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمودند: «... اعملوا ما شئتم فقد غفرت لكم؛ هر عملى مى‌خواهيد انجام دهيد همانا من شما را بخشيدم.» چنان‌كه اشاره شد در تمام كتاب‌ها تنها ابوعبدالرحمن سلمى ناصبى اين حديث را با لفظ «بر شما بهشت واجب شد» روايت كرده است و ديگران حتى از اميرالمؤمنين عليه السلام نيز اين حديث را با لفظ فوق روايت كرده‌اند كه بخارى باز با تناقض هر دو اين لفظ را از اميرالمؤمنين عليه السلام به عنوان احاديث صحيح در صحيحش وارد كرده است.

ابن جوزى در باره اين حديث و در رد برداشت ابوعبدالرحمن سلمى مى‌گويد:

وينبغي أن يعلم أن معنى الحديث: لتكن أعمالكم المتقدمة ما كانت فقد غفرت لكم. فأما غفران ما سيأتي فلا يتضمنه لك، أتراه لو وقع من أهل بدر وحاشاهم الشرك- إذ ليسوا معصومين- أما كانوا يؤاخذون به؟ فكذلك المعاصي. ثم لو قلنا: إنه يتضمن غفران ما سيأتي، فالمعنى أن مآلكم إلى الغفران؛[١] لازم است روشن گردد كه معناى حديث چنين است: اعمال گذشته‌ى شما هر چه باشد من آن را براى شما بخشيدم، ولى اين حديث و عمل ضامن بخشش گناهانى كه بعد از اين مرتكب شوند نخواهد شد. فرضا اگر اهل بدر مرتكب شرك شوند چون آن‌ها معصوم نيستند- به خاطر حضور در بدر مئاخذه نخواهند شد!؟ و همچنين اگر مرتكب گناه شوند.

پس اين برداشت غلط است كه گفته شود هر بدرى هر كارى بكند ديگر اشكالى ندارد؛ زيرا چنين برداشتى از اين حديث هم با روح اسلام مخالف است و هم اين‌كه اين حديث به هيچ وجه شامل هر بدرى نمى‌شود؛ چون افرادى در بدر حضور داشتند كه منافق بوده‌اند. در زير با چند نمونه آشنا خواهيم شد:

١. معتب بن قشير: وليس له عقب وشهد بدرا واحدا وكان منافقا وهو القائل يوم احد:

[١] . صيد الخاطر ابن جوزى، ج ١، ص ١٢٩.