دائرة المعارف بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٥٠٥ - چاکری رومی

چاکری رومی

چاکِریِ رومی، سنان‌بیگ بن سلیمان، متخلص به چاکری، از شاعران و نظیره‌گویان ترک‌زبان اواخر سدۀ ٩ و اوایل سدۀ ١٠ق / ١٥ و ١٦م.
وی از امیران بایزید دوم عثمانی (حک‌ ٨٨٦- ٩١٨ق / ١٤٨١-١٥١٢م) بود (بغدادی، ١ / ٤١٠؛ خیام‌پور، ٩٩؛ «دائرة المعارف ... »، II / ١١٠). منابع از او به صاحب شمشیر و قلم، و نیز فارسی‌دان یاد کرده‌اند (بروسه‌لی، ٢ / ١٣٤؛ مفتاح، ٢٢٥). چاکری در حدود سال ٩٢٠ق / ١٥١٤م، درگذشت (بغدادی، خیام‌پور، همانجاها).
وی ترک‌زبانی فارسی‌دان بود و اشتهار او به سبب نظیره‌هایی است که بر اکثر اشعار ظهیر فاریابی (د ٥٩٨ ق / ١٢٠٢م) سروده بود (نک‌ : مفتاح، ٢٢٥-٢٢٦؛ بروسه‌لی، نیز «دائرة المعارف»، همانجاها). چاکری همچنین از نخستین خمسه‌سرایان ترک به‌شمار می‌آید که به پیروی از نظامی‌گنجوی، مثنویهای وامق و عذرا، یوسف و زلیخا، حسن‌ و نگار، سهیل و بهار و لیلی و مجنون را سرود که به خمسۀ سنان معروف شد (بغدادی، همانجا؛ رادفر، ٤٢٩؛ ستارزاده، ٣٥؛ نیز نک‌ : خیام‌پور، همانجا).

مآخذ

بروسه‌لی، محمدطاهر، عثمانلی مؤلفلری، استانبول، ١٣٣٣ق / ١٩١٥م؛
بغدادی، هدیه؛
خیام‌پور، عبدالرسول، یوسف و زلیخا، تبریز، ١٣٣٩ش؛
رادفر، ابوالقاسم، کتاب شناسی نظامی گنجوی، تهران، ١٣٧١ش؛
ستارزاده، عصمت، «پنج‌گنج نظامی و پیـروان او»، نگیـن، تهـران، ١٣٥٤ش، س ١٠، شم‌ ١٢٠؛
مفتـاح، الهامه و وهاب ولی، نگاهی به روند نفوذ و گسترش زبان و ادب فارسی در ترکیه، تهران، ١٣٧٤ش؛
نیز:

Türk dili ve edebiyati ansiklopedisi, Istanbul, ١٩٧٧.

پگاه انصاری