دائرة المعارف بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٢ - انیسی شاملو

انیسی شاملو

اَنیسیِ شامْلو، یولقلی بیك (د ١٠١٤ ق/ ١٦٠٥م)، شاعر پارسی‌گو. از دوران جوانی و یا تحصیلات او اطلاعی در دست نیست؛ همین اندازه روشن است كه او در هرات به دنیا آمده، و از قبیلۀ شاملو بوده است (اوحدی، ١٨٢؛ ابوالفضل، ١/ ١٧٥). وی مدتی به عنوان كتابدار علی قلی خان شاملو بیگلر بیگی هرات، در خدمت وی بود (نهاوندی، ٣/ ٥١٧).
انیسی پس از مدتی به هندوستان رفت و در آنجا با شاعرانی چون نظیری نیشابوری و شكیبی اصفهانی، همنشین شد (همو، ٣/ ٦٧، ١١٦-١١٧). او سرانجام در برهانپور بدرود حیات گفت (همو، ٣/ ٥٢٠).

آثـار

سروده‌های انیسی را حدود ٤ هزار بیت تخمین زده‌اند (فخرالزمانی، ٣٠٢) كه شامل غزل، قصیده و مثنوی محمود و ایاز است (نک‌ : صادقی، ١٠٧- ١٠٨؛ نهاوندی، ٣/ ٥٢١-٥٢٢؛ اوحدی، همانجا). در میان سروده‌های وی نسخ خطی مثنوی نیمه تمام محمود و ایاز كه به سبك خسرو و شیرین نظامی سروده شده، در كتابخانه‌ها موجود است (نک‌ : منزوی، ٧/ ٧٦٥).

مآخذ

ابوالفضل علامی، آیین اکبری، لكهنو، ١٨٩٣ م؛
اوحدی بلیانی، محمد، عرفات العاشقین، نسخۀ خطی كتابخانۀ ملی ملك، شم‌ ٥٣٢٤؛
صادقی افشار، صادق، مجمع الخواص، ترجمۀ عبدالرسول خیام‌پور، تبریز، ١٣٢٧ش؛
فخرالزمانی، عبدالنبی، تذكرۀ میخانه، به كوشش احمد گلچین معانی، تهران، ١٣٤٠ ش؛
منزوی، خطی مشترك؛
نهاوندی، عبدالباقی، مآثر رحیمی، به كوشش محمد هدایت حسین، كلكته، ١٩٣١ م.

جلال خسروشاهی