دائرة المعارف بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ١٦٠ - بهرام پژدو
بهرام پژدو
نویسنده (ها) :
ملیحه مهدوی
آخرین بروز رسانی :
دوشنبه ١٥ اردیبهشت ١٣٩٩
تاریخچه مقاله
بَهْرامِ پَژْدو (سدۀ ٧ق /١٣م)، شاعر زرتشتی، اخترشناس و دانشمند آگاه به زبان دری و پهلوی. پژدو نام پدر اوست. وی در كرمان در قصبۀ بیژنآباد ــ كه كیخسروآباد نیز خوانده میشد ــ میزیست. پسر او، زرتشت در همین قصبه چشم به دنیا گشود. بهرام شاعری را به پسر خود آموخت، اما پیش از آنكه زرتشت به نظم ارداویراف نامه بپردازد، بهرام زندگی را بدرود گفت (زرتشت بهرام پژدو، ٢٠؛ معین، مزدیسنا...، ٢ /٢١١، «زرتشت...»، ١٦٤؛ آموزگار، ١٧٧؛ صفا، ٣ /٣٣٧، ٥٠٦-٥٠٧؛ برتلس، ٥٢؛ ایرانیكا).
منظومهای از بهرام به نام بهاریات، در بحر هزج مسدس مقصور یا محذوف برجا مانده كه در وصف بهار و نوروز و توصیه به اغتنام فرصت همراه با پرهیزگاری سروده شده است (روزنبرگ، ٢٠؛ معین، مزدیسنا، همانجا، «زرتشت»، ١٦٥؛ صفا، ٣ /٣٣٧- ٣٣٨؛ ایرانیكا).
نظم این اثر به گواهی ابیاتی چند از آن، در ١٤ اسفندارمذماه ٦٢٦ یزدگردی (٦٥٥ق /١٢٥٧م) به پایان رسیده است (معین، همانجاها؛ صفا، ٣ /٣٣٧، ٥٠٨؛ ایرانیكا). نسخۀ خطی بهاریات در كتابخانۀ ملی لنینگراد نگهداری میشود (همانجا). نیز اشعار بهرام به عنوان بهاریات در برخی از نسخههای ارداویراف نامه ثبت شده است (معین، همانجاها).
مآخذ
آموزگار، ژاله، «ادبیات زردشتی به زبان فارسی»، مجلۀ دانشكدۀ ادبیات و علوم انسانی، تهران، ١٣٤٨ش، س ٩٧، شم ١ و ٢؛
برتلس، ی. ا.، تاریخ ادبیات فارسی، از دوران باستان تا عصر فردوسی، ترجمۀ سیروس ایزدی، تهران، ١٣٧٤ش؛
روزنبرگ، ف.، مقدمه بر زرتشت نامۀ زرتشت بهرام پژدو، به كوشش محمد دبیرسیاقی، تهران، ١٣٣٨ش؛
زرتشت بهرام پژدو، ارداویراف نامۀ منظوم، به كوشش رحیم عفیفی، مشهد، ١٣٤٣ش؛
صفا، ذبیحالله، تاریخ ادبیات در ایران، تهران، ١٣٦٦ش؛
معین، محمد، «زرتشت بهرام پژدو»، مهر، تهران، ١٣٢١-١٣٢٢ش، س ٧؛
همو، مزدیسنا و ادب پارسی، به كوشش مهدخت معین، تهران، ١٣٦٣ش؛
نیز::
Iranica.
ملیحه مهدوی