دائرة المعارف بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٢٠٦ - ادهم کاشانی

ادهم کاشانی

اَدْهَمِ كاشانی‌، میرزا ابراهیم‌ (مق‌ ٩٦٩ق‌/ ١٥٦٢م‌)، شاعر شیعی‌مذهب‌. موطن‌ او كاشان‌ است‌ (خلیل‌، ٧؛ آذر، ٢٤٣). از تاریخ‌ ولادت‌ او آگاهی‌ در دست‌ نیست‌. وی‌ دانشهای‌ رایج‌ زمان‌ خویش‌ را آموخت‌ و محضر بسیاری‌ از شاعران‌ و دانشمندان‌ هم‌ عصرش‌ را دریافت‌ (خلیل‌، همانجا؛ كاشانی‌، ١/ ٢٧٣). افزون‌ بر این‌، در شطرنج‌ نیز مهارت‌ داشت‌ (رازی‌، ٢/ ٤٧٦). گفته‌اند كه‌ در مذهب‌ تشیع‌ تعصب‌ بسیار داشت‌ (خلیل‌، كاشانی‌، همانجاها).
ادهم‌ غالباً در سیر و سفر بود و بیشتر روزگار خود را در بغداد و تبریز سپری‌ كرد (آذر، همانجا). در تبریز دل‌ به‌ جوانی‌ باخت‌ و سرانجام‌ به‌ دست او كشته‌ شد (آذر، همانجا، زنوزی‌، ٢/ ٧٩٠).
ادهم‌ اگر چه‌ در سرودن‌ شعر در قالبهای‌ مختلف‌ به‌ ویژه‌ غزل‌ توانا بود (سام‌ میرزا، ٢٤٥)، اما بیشتر اشعار وی‌ در قالب‌ رباعی‌ است‌ (نفیسی‌، ١/ ٤٤٧). نسخه‌ای‌ از دیوان‌ اشعار او در كتابخانۀ بنیاد خاورشناسی فرهنگستان‌ تفلیس‌ موجود است‌ (دانش‌پژوه‌، ١٨٠).

مآخذ

آذر بیگدلی‌، لطفعلی‌، آتشكده‌، بمبئی‌، ١٢٧٧ق‌؛
خلیل‌، علی‌ ابراهیم‌ خان‌، صحف‌ ابراهیم‌، به‌ كوشش‌ عابد رضا بیدار، پتنه‌، ١٩٨١م‌؛
دانش‌ پژوه‌، محمدتقی‌، نسخه‌های‌ خطی‌ در كتابخانه‌های‌ اتحاد جماهیر شوروی‌، تهران‌، ١٣٥٨ ش‌؛
رازی‌، امین‌احمد، هفت‌اقلیم‌، به‌ كوشش جواد فاضل‌، تهران‌، ١٣٤٠ش‌؛
زنوزی‌، محمدحسن‌، ریاض‌الجنة، نسخۀ خطی كتابخانۀ ملی‌ تبریز، شم‌ ٣٥٧٨؛
سام‌ میرزا صفوی‌، تحفۀ سامی‌، به‌ كوشش‌ ركن‌الدین‌ همایون‌ فرخ‌، تهران‌، ١٣٤٧ش‌؛
كاشانی‌، تقی‌الدین‌، خلاصة الاشعار و زبدة الافكار، نسخۀ خطی‌ كتابخانۀ مجلس‌ شورا، شم‌ ٣٣٤؛
نفیسی‌، سعید، تاریخ‌ نظم‌ و نثر در ایران‌ و در زبان فارسی‌، تهران‌، ١٣٤٤ش‌.

كامران‌ كسائی