دائرة المعارف بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٣٠ - ابوسلیک گرگانی

ابوسلیک گرگانی

اَبوسُلِیْك گُرْگانی، یا اَبوسَلیك، بوسُلَیْك، از شاعران پارسی‌گوی، سدۀ ٤ ق/ ٩ م و از نخستین سرایندگان شعر فارسی. برخی از محققان سُلَیْك را مصغر سلك دانسته‌اند (فروزانفر، ١٦)، زیرا كسانی از عرب به این نام مشهور بوده‌اند (نك‌ : فیروزآبادی، ذیل سلك)، تاریخ تولد و وفات او روشن نیست. وی را از شاعران بنام عهد صفاری و معاصر عمرولیث (حك‌ ‌٢٦٥-٢٨٧ ق/ ٨٧٩-٩٠٠ م) شمرده‌اند (عوفی، ٤٨٩).
از اینكه منوچهری در قصیده‌ای نام ابوسلیك را در كنار نام شاعران بزرگ عرب و ایرانی چون امرؤالقیس، لبید، اخطل، اعشی، بونواس، شهید، رودكی، بوشكور، والوالجی و جز آنان آورده است (منوچهری، ١٣٩-١٤٠)، چنین برمی‌آید كه وی در آن روزگار در میان اهل ادب، شهرت و اعتبار خاص داشته است.
اگر چه رودكی را پدر نظم فارسی برشمرده‌اند، لیكن سهم كسانی چون ابوسلیك و هم عصران او در شكل دادن به مبادی و مبانی شعر فارس و شخصیت بخشیدن بدان بسیار مهم و اساسی بوده است. ابیات اندكی كه از او برجای مانده است (نك‌ : لازار، ٢١- ٢٢)، نمودار حسن ذوق و قدرت شاعری او در آوردن مضامین زیبا و خیال‌انگیز است و ظاهراً كلام او از نكات اخلاقی و حكمی خالی نبوده است (نك‌ : عوفی، ١/٢-٣).

مآخذ

عوفی، محمد، لباب الالباب، ‌به كوشش محمد عبدسی، تهران، ١٣٦١ ش؛
فروزانفر، بدیع‌الزمان، سخن و سخنوران، تهران، ١٣٥٤ ش؛
فیروزآبادی، محمد بن یعقوب، القاموس المحیط، قاهره، ١٣٤٤ ق؛
لازار، ژیلبر، اشعار پراكندۀ قدیم‌ترین شعرای فارسی زبان، تهران، ١٣٤١ ش؛
منوچهری دامغانی، دیوان، به كشش محمد دبیرسیاقی، تهران، ١٣٦٣ ش.

بخش ادبیات