دائرة المعارف بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٣٣٣ - آفتاب

آفتاب

آفْتاب، روزنامه‌ای فارسی که در ٢٩ محرم ١٣٣٠ق / ١٩ ژانویۀ ١٩١٢م در تهران به سردبیری میرزاحسین عبدالوهاب‌زادۀ کمال‌السلطان بنیاد نهاده شد (ظاهراً کمال‌السلطان و عبدالوهاب‌زاده چنان‌که صدر هاشمی و الول ساتن تصور کرده‌اند، ٢ شخص جداگانه نیستند). وی قبلاً مخبر روزنامۀ ایران نو بود (١٣٢٨ق / ١٩١٠م) و بعدها بنیادگذار روزنامۀ ستاره ایران (١٣٣٦ق / ١٩١٧م) شد. روزنامه آفتاب در دوران نیابت سلطنت ناصرالملک (١٣٢٩-١٣٣٢ق / ١٩١١-١٩١٣م) و خفقان حاکم بر مطبوعات ایران با پشتیبانی دولت منتشر گردید و در واقع ارگان رسمی یا نیمه‌رسمی دولت بود که از خواسته‌های ناصرالملک حمایت می‌کرد. این نشریه هفته‌ای ٣ بار انتشار می‌یافت و اخبار خارجی و به صورت مفصل‌تر، اوضاع و اخبار داخلی ایران را منعکس می‌کرد. از نظر سیاسی به اعتدالیون وابسته بود و در شمارۀ نخست آن نطق وزیر خارجۀ انگلستان درج شده بود و به قولی وثوق‌الدوله (د ١٣٢٩ش) خود مقالات اصلی آن را می‌نوشت (براون، ٢ / ١٧٩). از شمارۀ ٢٥٥ (سه‌شنبه ٤ رمضان ١٣٣٢ق / ٢٧ ژوئیۀ ١٩١٤م) میرزا صادق‌خان ادیب‌الممالک فراهانی مدیریت آن را به‌عهده گرفت (شمارۀ ٢٥٥ روزنامۀ آفتاب) آخرین شمارۀ آن (٣٣٧)، مورخ ٢٤ ربیع‌الاول ١٣٣٤ق / ٣٠ ژانویۀ ١٩١٦م در آرشیو کتابخانۀ ملی هست.

مآخذ

براون، ادوارد، تاریخ مطبوعات و ادبیات ایران در دورۀ مشروطیت، ترجمۀ محمد عباسی، تهران، معرفت، ١٩٥٨م، ٢ / ١٧٩؛
صدر‌هاشمی، محمد، تاریخ جراید و مجلات ایران، تهران، کمال، ١٣٦٣ش، ١ / ٢١٤-٢١٥؛
علوی، ابوالحسن، رجال عصر مشروطیت، به کوشش حبیب یغمایی و ایرج افشار، تهران، اساطیر، ١٣٦٣ش، ص ٨٩؛
کهن، گوئل، تاریخ سانسور در مطبوعات ایران، تهران، آگاه، ١٣٦٢ش، ص ٢٦٢.

بخش ادبیات