خاطِراتِ وَحید، ماهنامه‌ای در زمینۀ تاریخ معاصر ایران. این نشریه، در نیمۀ هر ماه و در قطع وزیری و میان ٨٠ تا ١٤٠ صفحه در تهران منتشر می‌شد و صاحب امتیاز و مدیر مسئول آن سیف‌الله وحیدنیا بود.
خاطرات وحید سومین مجله‌ای بود که سیف‌الله وحیدنیا هم‌زمان با نشریۀ دیگر خود، یعنی ماهنامۀ وحید که مجله‌ای علمی، ادبی، انتقادی، و اجتماعی بود و زیر نظر شورای نویسندگان و به سردبیری محمدعلی نجاتی انتشار می‌یافت، از ١٥ آبان ١٣٥٠ تا ١٥ فروردین ١٣٥٤ به طور مستمر ٤٢ شماره از آن را منتشر کرد (نک‌ : وحیدنیا، ماهنامۀ وحید، دی ١٣٤٢ ش، س ١، شم‌ ١، هفتگی وحید، اردیبهشت ١٣٤٧ ش، خاطرات وحید، آذر ١٣٥٠ ش، شم‌ ١).
نشریۀ خاطرات وحید را باید شکل منسجم‌یافتۀ مطالبی دانست که پیش از آن در ماهنامۀ وحید منتشر می‌شد؛ زیرا در شماره‌های متعددی از این مجله، صفحاتی به خاطرات سیاسی و فرهنگی رجال عصر پهلوی اختصاص داشت (نک‌ : همو، ماهنامۀ وحید، ١٣٤٧ ش، س ٣، شم‌ ١، ص ٣-٦، ٢٢- ٢٨؛ ١٣٤٦ ش، س ٥، شم‌ ١، ص ٩٥-٩٧، ضمیمۀ مجله، «خاطرات سردار ظفر»؛ دی ١٣٤٧، س ٦، شم‌ ١، ص ٩-١٧، ٨٠-٨٣). بعدها با بیشتر شدن حجم آثاری که به دفتر مجله می‌رسیده و اختصاصاً دربارۀ موضوعات متنوع تاریخ معاصر بوده است، انگیزۀ انتشار نشریه‌ای تخصصی که در بر گیرندۀ همۀ آن مطالب باشد، در ذهن مدیر مسئول ماهنامۀ وحید قوت گرفت. وحیدنیا در سرمقالۀ نخستین شمارۀ خاطرات وحید (١٥ آبان - ١٥ آذر ١٣٥٠، ص ٣) مهم‌ترین انگیزۀ انتشار این نشریه را توجه به جزئیات وقایع تاریخ معاصر، حفظ این وقایع از دستبرد اغراض بیگانگان و جلوگیری از تحریف آن، و گردآوری مجموعۀ خاطرات و یادداشتهای رجال سیاسی و هنری و فرهنگی دوران خود دانسته و بر آن بوده است که انتشار این نوع مجموعۀ خاطرات به محققان امکان خواهد داد تا به بررسی دقیق وقایع دوران معاصر بپردازند و مواد اساسی تألیف تاریخ معاصر را فراهم کنند. با مروری اجمالی بر ٤٢ شمارۀ خاطرات وحید که عنوان فرعی «شامل گوشه‌هایی از تاریخ معاصر ایران» نیز در صفحۀ نخست هر شماره دیده می‌شود، می‌توان مطالب منتشرشده در این مجله را به ٥ بخش تقسیم کرد:

١. خاطرات رجال سیاسی و فرهنگی و دولتمردان عصر پهلوی: ازجملۀ نویسندگان این آثار که خاطرات سیاسی یا فرهنگی خود یا سرگذشت مؤسسات فرهنگی و تاریخی ایران را بر مبنای مشاهدات شخصی خود نوشته‌اند، می‌توان به این شخصیتها اشاره کرد: محمدرضا پهلوی (وحیدنیا، خاطرات ... ، شم‌ ١)؛ محمدپروین گنابادی (همان، شم‌ ٢)؛ علی‌اصغر حکمت (همان، شم‌ ٩-١٠، شم‌ ٣٣- ٣٤، شم‌ ٣٨)؛ حاج عزالممالک اردلان (همان، شم‌ ٣١)؛ امان‌الله اردلان (همان، شم‌ ٢١-٢٢).

٢. شرح حال رجال سیاسی عصر قاجار و پهلوی به قلم محققان یا رجال سیاسی: ازجملۀ این‌گونه مقالات می‌توان از این آثار نام برد: «نخست‌وزیران ایران» به قلم جمشید ضرغام بروجنی؛ «احمد بدر و حسین بدر» به قلم باقر عاقلی؛ «صدارت رزم‌آرا و پایان کار او» به قلم صدرالاشراف (همان، شم‌ ١)؛ «خاطره‌ای از فروغی، تقی‌زاده، سرپاس مختاری» به قلم رعدی آذرخشی (همان، شم‌ ٥)؛ و «خاندانهای حکومتگر ایران (خاندان امینی)» به قلم ابوالفضل قاسمی (همان، شم‌ ٢٦).

٤. انتشار تصاویر، اسناد و مدارک دولتی و خصوصی رجال عصر پهلوی و قاجار: بر روی جلد تقریباً تمامی مجلدات خاطرات وحید، تصویر یکی از رجال نامدار دوران قاجار و پهلوی چاپ شده است. علاوه بر این، در صفحات متعدد هر یک از این نشریه نیز تصویری از چهرۀ رجال سیاسی یا فرهنگی دوران قاجار یا پهلوی و همچنین بعضی اسناد چاپ شدۀ متعلق به آن دوره‌ها دیده می‌شود (نک‌ : همانجاها).

٥. نامه‌ها و اظهار نظرهای متفاوت دربارۀ مندرجات مجله: این نوشته‌ها مطالب گوناگونی است دربارۀ مقالات و خاطرات مندرج در مجله که گاه نقدگونه است و گاه توضیحات تکمیلی و روشنگرانه در اختیار خوانندگان می‌گذارد (نک‌ : همانجاها).
خاطرات وحید مجله‌ای بود که در همه حال، تمایلات محافظه‌کارانه داشت و از پرداختن به علل واقعی بسیاری از حوادث دوران معاصر خودداری می‌کرد (اسفندیاری، ٩١).

مآخذ

اسفندیاری، شهین و دیگران، مطبوعات ایران، تهران، ١٣٥٨ ش؛
وحیدنیا، سیف‌الله، خاطرات وحید، شم‌ ١ (سال نهم از ماهنامۀ وحید)، تهران، آبان ـ آذر ١٣٥٠ ش؛
همان، تهران، دی ١٣٥٠ ش، شم‌ ٢؛
همان، تهران، فروردین ١٣٥١ ش، شم‌ ٥؛
همان، تهران، شهریور ١٣٥١ ش، شم‌ ٩-١٠؛
همان، تهران، شهریور ١٣٥٢ ش، شم‌ ٢١-٢٢؛
همان، تهران، آذر ١٣٥٢ ش، شم‌ ٢٦؛
همان، تهران، خرداد ١٣٥٣ ش، شم‌ ٣١؛
همان، تهران، شهریور ١٣٥٣ ش، شم‌ ٢٣-٢٤؛
همان، تهران، دی ماه ١٣٥٣ ش، شم‌ ٣٨؛
همو، ماهنامۀ وحید، تهران، ١٣٤٢ ش، س ١، شم‌ ١؛
همان، ١٣٤٤ ش، س ٣، شم‌ ١؛
همان، ١٣٤٦ ش، س ٥، شم‌ ١؛
همان، ١٣٤٦ ش، س ٦، شم‌ ١؛
همو، هفتگی وحید، تهران، ١٣٤٧ ش، س ١، شم‌ ١.

فرهاد طاهری