افق اعلى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٣٣ - يك بحث مهم مصداقى

٢- به قول شيخ مفيد (ره) و پيروان او سؤال از مؤمن كامل‌الايمان و كافر كامل‌الكفر است و بقيه، معدوم مى‌شوند.[١]

- ٣ از جمله‌اى آيات قرآن استفاده مى‌شود كه كفار برزخ ندارند و روز قيامت مى‌گويند: ده روز در زمين درنگ كرديم، يا مى‌گويند: يك ساعت درنگ كرديم، يا قسمتى از يك روز: «كَأَنَّهُمْ يَوْمَ يَرَوْنَها لَمْ يَلْبَثُوا إِلَّا عَشِيَّةً أَوْ ضُحاها» (النازعات: ٤٦)؛[٢] ممكن است اينان در قبر مورد سؤال قرار گيرند و بعد بميرند ويا در زندگانى پايين قرار بگيرند؛ بعضى از فلاسفه شديداً مخالف نابودى ارواح در برزخ هستند كه ارواح مجرده، مرگ ندارند.

به هرحال عذابى كه قرآن براى كفار بيان كرده، بعيد نيست در برزخ باشد نه قبل از قطع ارواح از ابدان آنان. و ممكن است ازمجموع ادله‌ى حيات برزخى كفار را در قبر به دست آوريم و بگوييم در برزخ حيات برزخى ضعيفى دارند و حيات برزخى و عذاب برزخى آل‌فرعون و سردمداران كفر در قرآن منصوص است؛ هماننطور كه حيات برزخى شهداء در قرآن منصوص مى باشد. والله اعلم.

و اما زندگى نيز بر چند قسم است:

١- حيات در اين جهان؛

٢- حيات برزخى براى همه به تفصلى كه بيان شد؛

٣- حيات قيامت با ابدان مادى.

وقتى اين مطلب ثابت شد، بعيد نيست مراد از دو اماته، اماته و ميراندن اول در آخر عمر شان در اين جهان باشد، و ميراندن آنان در نفخ اول در صور باشد. و منظور از دو حيات؛ حيات اول و حيات سوم باشد و ممكن است حيات دوم و سوم باشد كه در ايمان كفار به‌

[١] بحارالانوار، ٦/ ٢٥٣، ٢٥٧ و كتاب روح از نظر عقل و دين و علم روحى جديد، ص ٢٠٣.

[٢] تفصيل اين آيات، در فوايد دمشقيه و كتاب روح، آمده است.