افق اعلى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٨٢ - رد بر جمعى از خيال پردازان

مى‌گردد.[١]؛ ولى ايرادى كه بر اين نظر وارد مى‌گردد، مصداق: «وَ قَلِيلٌ مِنَ الْآخِرِينَ» كه سابق حقيقى باشد، نه اضافى، يك تن است كه به نظر جمعى على بن ابى طالب، و به نظر جمعى ابوبكر است و به نظر جمعى ام‌المؤمنين خديجه است و اطلاق قليل بر يك فرد چندان مورد پسند نيست خصوصاً كه قرآن در جمعى از صحابه مى‌فرمايد: «السَّابِقُونَ الْأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهاجِرِينَ وَ الْأَنْصارِ» مى‌فرمايد: كه مسلماً به جزء يك تن آنان بقيه سابقون بالاضافه هستند.

اخرين مطلبى كه در نيمه‌ى دوم شب جمعه در مشهد مقدس (٦/ ٥/ ٩٦) در تفسير اين آيه به خاطرم رسيد اين است كه ثلة سابقين، امتهاى گذشته به اعتبار عدد مكلفين آنها مى‌باشند. و قلت سابقين اين امت مرحومه، به قياس عدد مكلفين به دين اسلام هستند؛ بلى در قديم نفوس بشر در طول تاريخ آن بسيار كم بوده و مرگ و مير زياد و روابط بين آنان مشكل مهم؛ ولى امروز در عصر ما، جمعيت بشر به هفت ميليارد رسيده. و آينده معلوم نيست. اين وجه بعيد نيست، به شرطى كه ظهور آيه تحمل آن را داشته باشد كه اين خطور قلبى من، يك الهام به حساب مى‌آيد. والله العالم و ممكن است كه كلمه‌ى «آخرين» به مسلمانان اشاره نباشد.

ردّ بر جمعى از خيال پردازان‌

جمعى از فلاسفه بهشتها را، مال اصحاب اليمين دانسته و رجوع خود را به سوى خدا دانسته‌اند، بهشت‌هاى اخرت به نظرشان مناسب نيامده و ما اين مطلب را از اسفار صدرا در

[١] - مشهور بين مردم كه تابع روايات غير معتبرة السند است انبياء ١٢٤٠٠٠ تن بوده‌اند به نظر من تعداد شان به مراتب بيشتر از ابن عدد مى باشد. بنابراين ممكن است كه عمر انسان در زمين به ميليونها سال برسد كه بعضى از نظريات امروز مى‌گويد.