روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٦ - ترجمه
امّت سجاح و والاها مسيلمة
كذّابة في بنى الدّنيا و كذّاب
و جماعتى از بنو كنده مرتد شدند و أشعث [١]قيس را رئيس خود كردند و بنو بكر بن الوائل [٢]مرتد شدند به زمين بحرين و حطم [٣]بن زيد را رئيس خود كردند و خداى تعالى همه را مقهور كرد در روزگار عمر [٤]جبلة بن أيهم [٥]الغسّانى مرتد شد و اصحابش،و اخبار ايشان در تواريخ مشهور است و اين جايگاه بيش ازين احتمال نكند و عمّار [٦]ياسر گفت و حذيفة بن اليمان و عبد اللّه عبّاس-رضى اللّه عنهم-و باقر و صادق-عليهما السّلام [٧]-گفتند:كه آيه در اهل بصره آمد.
و ارتداد افتعال باشد من الرّدّ و هو [٨]مطاوع ردّ باشد،يقال:رددته فارتدّ،بازگردانيدم او را بازگشت [٩].و در شرع عبارت باشد از رجوع از اسلام با كفر،و حكم ايشان طرفى گفته شده است.
فَسَوْفَ يَأْتِي اللّٰهُ بِقَوْمٍ [١٠] ،حسن بصرى و قتاده گفتند:مراد ابو بكر است و اصحاب او [١١]با آن جماعت مرتدّان كارزار كردند.سدّى گفت:مراد انصاريانند [١٢].
مجاهد گفت:مراد اهل يمناند.و آنان كه كارزار كردند[با اسود] [١٣]چنان كه قصّۀ ايشان برفت و قومى ديگر گفتند:در قوم ابو موسى اشعرى آمد كه ايشان در عهد عمر خطّاب [١٤]بيامدند و ايشان را در اسلام اثرى بود و آنچه در اخبار ما آمد و از صحابه و ائمّه روايت كردند كه:آيت در اميرالمؤمنين على-عليه السّلام-آمد و قتال او با اهل بصره و اهل شام آمد،و اين روايت عمّار ياسر است و حذيفة بن اليمان و عبد اللّه عبّاس و باقر و صادق-عليهما السّلام.
[١] .مر+بن.
[٢] .مج،وز،مت،لت،مر:وائل.
[٣] .لت،مر:حطيم.
[٤] .اساس،مج،وز،مت،آن،+رضى اللّه عنه،آج،لب،لت+خطاب.
[٥] .مج،وز:اسهم.
[٦] .مج،وز،مت+بن.
[٧] .آج،لب:عليهم السلام.
[٨] .مج،وز،مت،لت،مر:او.
[٩] .مر:بازگشتى.
[١٠] .سورة المائدة(٥)آيۀ ٥٤.
[١١] .مج،وز،مت،آج،لب،بم،لت،آن،مر+كه.
[١٢] .مر:انصار باشد.
[١٣] .اساس:ندارد،با توجه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.
[١٤] .اساس+ رضىاللّٰهعنه.