روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٤٣ - ترجمه

و عمر خطّاب [١]اگر من بانگ نماز كن بودمى كار من تمام بودى و مبالات نكردى [٢]اگر مرا در قيام شب و صيام روز،تقصير افتادى.عمر خطّاب [٣]روايت كرد از رسول -عليه السّلام-كه مى‌گفت:

اللّهم اغفر للمؤذّنين،اللّهمّ اغفر للمؤذّنين [٤]،بار خدايا مؤذّنان را بيامرز،سه‌بار بگفت [٥]،گفتم:يا رسول اللّه!ما بر بانگ نماز شمشير مى‌زنيم،ما را اين دعا نمى‌كنى كه مؤذّنان را مى‌كنى؟رسول-عليه السّلام-گفت:

كلاّ يا عمر [٦]، بدان كه بر مردمان روزگارى آيد كه بانگ نماز با ضعيفان گزارند [٧]و گوشتهايى باشد حرام بر آتش دوزخ و آن گوشتهاى مؤذّنان بود و ندا به نماز كنايت است در آيت از بانگ نماز و مؤذّن را منادى نماز گويند،چنان كه شاعر گويد:

و أبرزتها من بطن مكّة بعد ما اصاب [٨]المنادي بالصّلاة فاعتما
و قراءتى و اختلافى كه در لفظ هزوء كردند گفته شده است پيش از اين.قوله:

ذٰلِكَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لاٰ يَعْقِلُونَ ،اين براى آن مى‌كنند كه عقل ندارند يعنى استعمال عقل نمى‌كنند مراد نه آن است كه عقل ندارند [٩]چه اگر چنين بودى اين عذر ايشان را بودى.

يٰا أَهْلَ الْكِتٰابِ هَلْ تَنْقِمُونَ مِنّٰا ،-الآية.عبد اللّه عبّاس گفت:سبب نزول [١٠]آيت آن بود كه جماعتى [١١]جهودان به نزديك رسول-عليه السّلام-آمد [١٢]چون ياسر بن أخطب و رافع بن ابى رافع و عازار و زيد و خالد و ازار و اسبع [١٣]و گفتند:اى محمّد بگو تا تو به كه ايمان دارى؟از پيغامبران رسول-عليه السّلام-[١١-پ]گفت:من به خدا ايمان دارم و بر آنچه[بر] [١٤]ابراهيم [١٥]فرود آمد و به اسماعيل و اسحاق و يعقوب و پيغامبران را بر شمرد [١٦]تا به عيسى رسيد،ايشان گفتند:ما عيسى را نشناسيم و عيسى پيغامبر نبود،