جهودان و ترسايان و از خويشتن نفى شرك و بت‌پرستى كنند و ندانند [١][٦٣-ر]كه آن اعتقاد كه ايشان دارند در تثليث هم شرك است،و اين بر [٢]حقيقت دروغ باشد، براى آن‌كه دروغ چيزى [٣]باشد كه مخبر به خلاف آن [٤]باشد [٥]سواء اگر گويند و دانند [٦]كه چنان است و اگر ندانند. [٧]و لكن براى آن تعاطى كنند كه ندانند [٨]كه دروغ است از اين وجه ملجأ نباشند [٩].

جواب ديگر [١٠]آن است كه ابو على گفت:اين خبرى است كه خداى تعالى داد از ايشان كه ايشان در قيامت گويند و خبر دهند از احوال و اعتقاد خود در دنيا، گويند:و اللّه ربّنا ما كنّا مشركين فى الدّنيا في ظنوننا و عند انفسنا ما در دار [١١]دنيا چنان گمان برديم كه ما بر كارى‌ايم و بر عملى و اين بتان را براى شفاعت مى‌پرستيم و ظنّ ما به مذهب و اعتقاد ما نكو [١٢]بود،امروز آن معبودان ما از ما گم شدند و عمل و عبادت ما ايشان را باطل شد [١٣]فذلك قوله: وَ ضَلَّ عَنْهُمْ مٰا كٰانُوا يَفْتَرُونَ .

جواب سيوم از او آن است كه:ايشان در قيامت كه گويند در حال دهش [١٤]و تحيّر و بى‌عقلى گويند كه از اهوال و آفات قيامت بديشان چيزى [١٥]رسد كه به آن عقل ايشان بر جاى نماند،پس به مثابت مست و ديوانه باشند،بيانش قوله تعالى: وَ تَرَى النّٰاسَ سُكٰارىٰ وَ مٰا هُمْ بِسُكٰارىٰ وَ لٰكِنَّ عَذٰابَ اللّٰهِ شَدِيدٌ [١٦]،و اين جواب ابن الاخشاد است،و مذهب نجّار [١٧]است كه اهل بهشت و اهل دوزخ روا باشد كه در

[١] .مج،وز،مت:بدانند.

[٢] .آج،لب:بهر.

[٣] .لت:خبرى.

[٤] .آج،لب:خبر.

[٥] .مل،لت:گويد.

[٦] .مج،وز،مت،مل،لت:گوينده داند.

[٧] .مج،وز،لت،مل،لت:نداند.

[٨] .مج،وز،مت،مل،لت:تعاطى كند كه نداند،آف:تعاحلى كنند كه ندانند.

[٩] .مج،وز،مت،آج،لب،مل،لت:نباشد.

[١٠] .مج،وز،مت+اين،مل+از اين.

[١١] .آج،لب،آن:ندارد.

[١٢] .مج،وز،مت،آن:نيكو.

[١٣] .مل:گم شد.

[١٤] .آف:دهشت.

[١٥] .آف،آن:خبر.

[١٦] .سورۀ حج(٢٢)آيۀ ٢.

[١٧] .مج،وز،مت،آج،مل،لت،مر+آن.