صادق است-عليهما السّلام-و شريح و يحيى بن يعمر و عبد اللّه عبّاس و سعيد جبير و سدّى،و بعضى دگر گفتند:«أو»تخيير راست برحسب آن‌كه موصي وصايت كند [١]و گواه گيرد و امين [٢]دارد اگر كافر بود[و] [٣]اگر مسلمان،و بعضى مفسّران گفتند:

مراد به«آخران»دو وصى‌اند،[نه] [٤]دو گواه،براى احتياط را گفت وصايت به دو وصى كنند [٥]از [٦]تهمت و خيانت دورتر باشد،و اين قول ضعيف است بمخالفة سياقة الآية.

إِنْ أَنْتُمْ ضَرَبْتُمْ فِي الْأَرْضِ ،اگر شما در زمين ضرب كنيد،يعنى اگر مسافر باشيد و در زمين سير كنيد. فَأَصٰابَتْكُمْ مُصِيبَةُ الْمَوْتِ [٧]،به شما رسد مصيبت مرگ، يعنى مرگ به شما رسد. تَحْبِسُونَهُمٰا ،در كلام محذوفى هست تا معنى مستقيم شود،و آن اين است:و قد أوصيتم و اشهدتم على وصايتكم شاهدين فاتّهم الورثة الشّاهدين وقت اقامة الشّهادة ينبغي ان تَحْبِسُونَهُمٰا مِنْ بَعْدِ الصَّلاٰةِ ،كه مرگ به شما رسد و شما وصايت كرده باشى [٨]و مال با ايشان داده باشى [٩]و ايشان ادا كنند و ورثه را ريبى و شكّى حاصل آيد كه آن مال به تمامى ادا كردند يا نه،و ايشان را متّهم دارند و بر ايشان دعوى كنند،حكم آن است كه:ايشان را بازدارند از پس نماز.و مراد به «حبس»وقف است يعنى يستوقفونهما [١٠]من بعد الصّلاة.

خلاف كردند كه [١١]كدام نماز است-بر سه قول:باقر و صادق [١٢]گفتند و شريح و سعيد جبير كه نماز ديگر است براى كثرت مردم كه حاضر آيند،و براى تخويف ايشان به حرمت وقت نماز چون از نماز فارغ شده باشند.حسن بصرى گفت:نماز پيشين يا دگر [١٣]،و قول سيم [١٤]عبد اللّه عبّاس گفت:نماز اهل دين ايشان،برآن قول كه

[١] .آج،لب:وصيّت كند.

[٢] .مج،وز،مت:امير.

[٣] .اساس:ندارد،با توجّه به مج،وز افزوده شد.

[٤] .مج،وز،مت،لت،مر:كند.

[٥] .وز+همه.

[٦] .آج،لب:لمخالفة.

[٧] .مج،وز،لت+و.

[٩] [٨] .باشى/باشيد.

[١٠] .مج،وز:تستوقفونهما.

[١١] .مج،وز،لت+اين،مر+آن.

[١٢] .بم،آف،مر+عليهما السّلام.

[١٣] .لت،مر:ديگر.

[١٤] .آج،لب،آف:سيوم.